معنی
شبانگاه در زبان فارسی به عنوان اسم و قید زمان به کار میرود و به معنای وقت شب یا آغاز تاریکی است. در متون قدیمی گاهی به معنای مجازیِ اواخر عمر و پایان یک دوره نیز استفاده شده است. همچنین در یک معنای مهجور و قدیمی، به محل استراحت چوپان و نگهداری گوسفندان در شب نیز اطلاق میشد.
یعنی چه
این واژه از ترکیب «شب» + «ان» (پسوند زمان یا نسبت) + «گاه» (پسوند زمان) ساخته شده است و دقیقاً به مفهوم زمان و ساعاتی از شبانهروز اشاره دارد که خورشید غروب کرده و تاریکی بر هوا غالب شده است.
مترادف
واژههای فوق در متون ادبی و رسمی به عنوان هممعنی این کلمه به کار میروند.
متضاد
این کلمات به ساعات آغازین روز و سپیدهدم اشاره دارند که نقطه مقابل تاریکی شب است.
هم خانواده
این واژهها از ریشه مشترک «شب» مشتق شدهاند و با مفهوم زمان شب ارتباط دارند.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر طراح به دنبال واژهای ۷ حرفی با مفهوم «وقت شب» یا «هنگام تاریکی» باشد، کلمه «شبانگاه» یا «شبهنگام» پاسخهای اصلی هستند.
به انگلیسی
برای ترجمه دقیق این واژه در انگلیسی، بسته به موقعیت جمله از اصطلاحات مربوط به تاریکی شب استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل شبانگاه
واژه «شبانگاه» یکی از کلمات اصیل و زیبای زبان فارسی است که از ترکیب اجزای زمانساز تشکیل شده و به طور مستقیم به وقت شب و آغاز تاریکی اشاره دارد. این واژه در ادبیات کلاسیک و معاصر ایران کاربرد فراوانی داشته و علاوه بر کاربرد قیدی و زمانی، در معنای مجازی برای توصیف اواخر عمر یا پایان یافتن یک جریان نیز به کار رفته است.
در فرهنگ و ادبیات عرفانی ما، شبانگاه فراتر از یک زمان ساده در شبانهروز است؛ این مفهوم نمادی از تنهایی، خلوت، استراحت، راز و نیاز با معبود و تفکر عمیق به شمار میرود. گرچه این کلمه عینا در متن عربی قرآن نیامده، اما مترجمان بزرگ برای انتقال مفاهیمی چون «بیاتاً» (کار شبانه) یا «من اللیل»، از واژه شبانگاه استفاده کردهاند تا حس و حال دقیق متن را به مخاطب فارسیزبان منتقل کنند.