یعنی چه
موینه واژهای کهن در زبان فارسی است که به هر نوع لباس، جامه یا فرشی که از موی حیوان (مانند بز و شتر) یا پشم خشن بافته شده باشد، اطلاق میشود. در ادبیات کلاسیک، این واژه بیشتر به پوشش زاهدان، صوفیان و ریاضتکشان اشاره دارد که برای دوری از تجملات و تنپروری، لباسهای زبر و خشن میپوشیدند.
تلفظ
این واژه به صورت مُو-ی-نِه (Mūyineh) تلفظ میشود و منسوب به «مو» است.
در جدول
در کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی نظیر «جامهای از موی بز»، «لباس زاهدان قدیم» یا «پوشش پشمین خشن»، واژه ۵ حرفی «موینه» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای اشاره به جنبه عرفانی و زاهدانه آن از واژههای Hair-shirt و Cilice و برای جنبه مادی و پوشش گرم از Fur garment استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژه «مِسْح» دقیقترین معادل برای لباسهای مویی و خشن زاهدان است و «صوف» به جنس پشم اشاره دارد.
به فارسی
واژگان هممعنی و جایگزین آن در زبان فارسی شامل پشمینه (بافته شده از پشم)، پلاس (گلیم زبر و خشن)، خرقه (لباس صوفیان) و پوستین هستند. متضادهای آن نیز پوششهای فاخر مانند دیبا، حریر و پرنیان میباشند. این واژه از ترکیب «مو» و پسوند نسبت «ـینه» در پارسی میانه ساخته شده است.
در قرآن
واژه «موینه» ریشه فارسی اصیل دارد و در متن قرآن وجود ندارد. با این حال، مفاهیم همراستای آن مانند زهد و دوری از تجملات در احادیث و روایات اسلامی با واژههایی چون «لبس الصوف» (پوشیدن پشم) مورد بحث قرار گرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل موینه
واژه «موینه» یکی از کلمات اصیل و کهن زبان فارسی است که از ریشه پارسی میانه (پهلوی) به ما رسیده است. این واژه به لحاظ لغوی از ترکیب «مو» و پسوند «ـینه» ساخته شده و به معنای هر نوع جامه، لباس یا پوششی است که از موی حیواناتی مثل بز و شتر یا پشم خشن بافته شده باشد. در کاربردهای دیگر، به پوستینهای خزدار نیز موینه گفته میشد.
در تاریخ ادبیات و عرفان ایرانی، موینه تنها یک پوشش ساده برای گرما نبوده، بلکه به نمادی قدرتمند از زهد، ریاضتکشی، فقر اختیاری و دنیاگریزی تبدیل شده است. صوفیان و عارفان با پوشیدن این جامه خشن، مخالفت خود را با تنپروری و تجملات دنیوی نشان میدادند. در اشعار کلاسیک، موینه معمولاً در تقابل با پارچههای گرانبها و نرمی چون دیبا، حریر و پرنیان قرار میگیرد تا مرز میان تظاهر و دنیاپرستی با سادهزیستی و معناگرایی را آشکار کند.