یعنی چه
این عبارت از چهار بخش عربی «بِـ» (به) + «اِسم» (نام) + «هُ» (او/خدا) + «تَعالَی» (بلندمرتبه شد) تشکیل شده است و برای شروع نوشتهها به کار میرود. نکته املایی مهم این است که نگارش صحیح آن به صورت «باسمه تعالی» است؛ چرا که همزه کلمه «اسم» در زبان عربی تنها در عبارت کامل «بسم الله الرحمن الرحیم» حذف میشود.
تلفظ
در میان عموم مردم به صورت «بِسمِهِ تَعالی» (bismehi ta'ālā) تلفظ میشود، اما با توجه به نگارش صحیح آن یعنی «باسمه تعالی»، تلفظ دقیقتر آن «باسمِهِ تعالی» (bāsmehi ta'ālā) است.
به انگلیسی
در برگردانهای انگلیسی عبارات رسمی و مذهبی، از این جملات برای انتقال مفهوم بلندمرتبگی خداوند استفاده میشود.
به عربی
این عبارت اصالتاً عربی است و در متنهای مذهبی و رسمی جهان عرب نیز به همین صورت به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این عبارت شامل «به نام خدا»، «به نام خدای متعال» و «به نام آن که برتر و بالاتر است» میباشد که در آغاز سخن یا نوشته قرار میگیرد.
در قرآن
عین عبارت ترکیبی «باسمه تعالی» در قرآن مجید ذکر نشده است. با این حال، ساختار ساختاری و اجزای آن در آیاتی مانند «اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ» (علق/۱) و «فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّکَ الْعَظِیمِ» (واقعه/۷۴) دیده میشود که در آنها نیز مانند باسمه تعالی، همزه کلمه «باسم» حذف نشده است. همچنین فعل «تعالی» بارها برای توصیف جلال خداوند در قرآن آمده است.
نماد چیست
این عبارت نماد شروع کارهای رسمی با نام خداوند در فرهنگ اسلامی و ایرانی است. در سنت نامهنگاری اداری و مکتوبات رسمی در ایران، گاهی به جای نوشتن طولانی کلمات، از شکل مخفف و متصل «بەت» در بالاترین قسمت و وسط صفحه استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل کلمه بسم تعالی
عبارت «باسمه تعالی» که در میان مردم به صورت غلط مشهور «بسمه تعالی» نیز رواج دارد، یک ذکر و سرآغاز توقیفی و محترمانه در زبان و ادبیات اداری ایران است. این عبارت از ریشههای عربی تشکیل شده و به معنای «به نام خدای بلندمرتبه» است. از نظر قواعد نگارشی، نوشتن آن با الف (باسمه) درست است، زیرا حذف همزه کلمه اسم تنها در «بسم الله» کامل مجاز است.
این عبارت اگرچه به صورت یکجا در آیات قرآن کریم نیامده، اما از نظر مفهومی و واژگانی کاملاً ریشه در فرهنگ قرآنی دارد. در مکاتبات رسمی، استفاده از این عبارت یا مخفف سنتی آن یعنی «بەت»، نشاندهنده هویت اداری و پایبندی به سنت آغاز کارها با نام پروردگار است.