یعنی چه
این عبارت در لغت از دو بخش «امّی» (درسناخوانده) و «گویا» (سخنور) تشکیل شده است. در اصطلاح و ادبیات فارسی، صفت و کنایهای ارزشمند برای پیامبر گرامی اسلام (ص) است؛ چرا که ایشان بدون داشتن معلم بشری و مکتبرفتن، فصیحترین، حکیمانهترین و بلیغترین سخنان را بر زبان جاری میکردند.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «درسناخوانده فصیح» یا «کنایه از پیامبر ص در شعر نظامی» عبارت ۷ حرفی «امی گویا» است.
به انگلیسی
این اصطلاح در زبان انگلیسی با عباراتی توصیف میشود که مفهوم تقابل میان عدم آموزش رسمی و در عین حال توانایی بالای سخنوری را برسانند.
به عربی
در زبان عربی نیز برای بیان این کنایه ادبی و مذهبی، از ترکیب صفات فصاحت و نطق در کنار واژه امی استفاده میشود.
به فارسی
معادلها و عبارات هممعنی این ترکیب در زبان فارسی شامل «پیامبر درسناخوانده»، «نبی امی» و «سخنور مکتبناblockرفته» است. ریشه بخش اول آن عربی (منسوب به ام به معنی مادر؛ یعنی کسی که بر حالت مادرزادی و بدون آموزشِ خط باقی مانده) و بخش دوم آن فارسی (صفت فاعلی از مصدر گفتن) است.
در قرآن
خود ترکیب دوجزئی «امی گویا» در متن قرآن مجید نیامده است، اما واژه «الأُمِّي» مستقیماً به عنوان صفت پیامبر اسلام (ص) در سوره اعراف آیات ۱۵۷ و ۱۵۸ ذکر شده است؛ آنجا که میفرماید: «الَّذینَ یَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ النَّبِیَّ الْأُمِّیَّ...».
نماد چیست
این اصطلاح در عرفان و ادبیات مذهبی فارسی، نماد بارز «علم لدنی» است؛ یعنی دانشی که مستقیماً از سوی خداوند پرتو افکنده و نیازی به آموزش، خط و معلم مخلوق ندارد. این مفهوم نشاندهنده معجزه الهی است که فردی بدون مکتب، سرچشمه کمالات جهان میشود.
جمعبندی و توضیح کامل امی گویا
اصطلاح ترکیبی «امی گویا» یکی از تعابیر کنایی زیبا و پرمغز در زبان و ادبیات فارسی است که بیش از هر چیز در اشعار نظامی گنجوی، به ویژه در کتاب مخزنالاسرار تجلی یافته است. این واژه از ترکیب «امی» (واژه عربی به معنای درسناخوانده) و «گویا» (واژه فارسی به معنای سخنور) پدید آمده و مستقیماً به شخصیت والا و معجزه پیامبر اسلام (ص) اشاره دارد.
در فرهنگ اسلامی و متون کهن، این اصطلاح نمادی از علم لدنی و دانش خدادادی است. پیامبر اسلام با وجود آنکه نزد هیچ معلم بشری آموزش ندیده و خطی ننوشته بودند، به عنوان فصیحترین و بلیغترین فرد، وحی الهی و سخنان سراسر حکمت را به بشریت ارایه دادند که این خود بزرگترین گواه بر نبوت ایشان است.