یعنی چه
برهان اول به اولین و مهمترین دلیل برای اثبات یک ادعا اشاره دارد. در تاریخ فلسفه و کلام (بهویژه در فلسفه ارسطویی و سینوی)، این اصطلاح معمولاً برای اشاره به نخستین استدلال منطقی جهت اثبات وجود خداوند، مانند برهان محرک اول یا برهان علیت، به کار میرود. این واژه یک اصطلاح کلاسیک و فلسفی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب وصفی به صورت «بُرهانِ اَوَّل» (borhāne avval) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به راهنمای «نخستین دلیل اثبات وجود خدا» یا «حجت اولیه در فلسفه»، کلمه «برهان اول» با ۸ حرف است.
به انگلیسی
در متون فلسفی غرب، برای اشاره به این مفهوم از اصطلاحات First Argument یا First Proof استفاده میشود. همچنین در فلسفه توماس آکویناس که بر پایه ارسطو است، به آن The First Way (راه نخست) نیز میگویند.
به عربی
در متون فلسفه اسلامی و کلام عربی، این ترکیب به صورت «البرهان الأول» یا «الحجة الأولى» به کار میرود.
به فارسی
معادلهای سره و روان فارسی برای این اصطلاح شامل «دلیل نخستین»، «حجت اولیه» و «پشتوانه منطقی اول» است.
نماد چیست
در منطق ریاضی و فلسفه جدید، این اصطلاح گاهی با نماد P1 (مخفف Argument 1 یا Proof 1) نمایش داده میشود. در فلسفه کلاسیک و سنتی نیز، این عبارت نماد مفهوم «محرک اول» یا «علت نخستین» در جهانشناسی است.
جمعبندی و توضیح کامل برهان اول
اصطلاح «برهان اول» یک ترکیب وصفی برخاسته از ادبیات فلسفی و کلامی است که ریشه در واژگان عربی دارد. این مفهوم بیش از هر چیز در فلسفه مشاء (ارسطو و ابنسینا) برای تبیین نخستین گام منطقی در اثبات واجبالوجود یا محرک اول به کار میرود و به عنوان سنگبنای براهین خداشناسی شناخته میشود.
اگرچه خود این ترکیب به صورت یکجا در قرآن کریم نیامده است، اما اجزای سازنده آن یعنی «برهان» (به معنی دلیل روشن) و «الأول» (از اسماالحسنی) در آیات متعددی ذکر شدهاند. این کلمه در زبان فارسی کاملاً جاافتاده و در حل جدولهای کلمات متقاطع نیز به عنوان یک واژه ۸ حرفی کاربرد دارد.