یعنی چه
این عبارت در اصطلاح و نگاه تأویلی، کنایه از قدرت مطلقه، تسلط کامل و مالکیت تدبیر خداوند بر دگرگونی امور (بهویژه دلهای انسانها) است. مفسران تأکید میکنند که این تعبیر مادی نیست و ساختاری نمادین دارد.
تلفظ
این ترکیب مضاف و مضافالیه عربی به صورت [اَ صا بِ عُ رْ رَحْ مان] تلفظ میشود.
به انگلیسی
در متون ترجمهشده اسلامی و کلامی، برای انتقال معنای این اصطلاح از عبارت فوق استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به این تعبیر روایی از این عبارت استفاده میگردد.
به فارسی
در ترجمه تحتاللفظی به معنای انگشتان خدای رحمان است، اما در مفهوم استعارهای و عرفانی فارسی، معادل «مظاهر قدرت الهی»، «ید قدرت» و «سیلان اراده پروردگار» به کار میرود.
در قرآن
در متن قرآن کریم اصطلاح «اصابع الرحمن» به کار نرفته است. ریشه این عبارت کاملاً روایی است و از حدیث مشهور نبوی در منابع شیعه و سنی گرفته شده که میفرماید دلهای فرزندان آدم میان دو انگشت از انگشتان خدای رحمان است و آن را به هر سو که بخواهد برمیگرداند.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و ادبیات عرفانی فارسی، این عبارت نماد «تقلیب قلوب» (دگرگون کردن دلها)، «عدم ثبات احوال روحی انسان» و «تسلیم بودن مطلقِ آفرینش در برابر اراده و هدایت و ضلالت الهی» است.
جمعبندی و توضیح کامل اصابع الرحمن
عبارت «اصابع الرحمن» یک اصطلاح کلامی، روایی و عرفانی مشهور است که در اصل از احادیث نبوی وارد فرهنگ و ادبیات فارسی شده است. این تعبیر برخلاف ظاهر ابتداییاش، به هیچ وجه مادی نبوده و تجسیم گرایانه نیست؛ بلکه مفسران و عارفان آن را یک ساختار کنایی و نمادین برای درک آسانیِ دگرگون کردن دلها و احوال انسانها توسط پروردگار میدانند.
بر اساس روایات معتبر، دلهای انسانها همواره در میان انگشتان قدرت خدای رحمان توصیف شده است تا نشاندهنده تسلط کامل، مالکیت تدبیر و سیلان اراده الهی بر مقدرات و حالات روحی بندگان باشد. این اصطلاح در ادبیات متأخر فارسی نیز به عنوان نمادی از عدم ثبات احوال روحی انسان و تسلیم مطلق آفرینش در برابر هدایت الهی به کار میرود.