یعنی چه
عقبهٔ ذهن یک اصطلاح و استعارهٔ معاصر در زبان فارسی است و به افکار، باورها، تجربیات یا خاطراتی اشاره دارد که در لایههای عقبی و غیرِ هوشیارِ ذهن قرار گرفتهاند. ما در لحظه بهطور مستقیم و آگاهانه به آنها فکر نمیکنیم، اما این تهنشستهای فکری بهصورت مداوم بر تصمیمها، رفتارها، قضاوتها و دیدگاههای ما اثر میگذارند.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «عَقَبَه» (با فتح ع و ق و ب) و «ذِهْن» (با کسر ذ و سکون ه و ن) تشکیل شده است که با نقش نمایهٔ اضافه (کسرهٔ مضاف) به یکدیگر متصل میشوند.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع با مطلعِ پسزمینهٔ ذهن، ضمیر ناخودآگاه یا افکار پسزمینه، اصطلاح «عقبه ذهن» با ۷ حرف یک جواب دقیق است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این مفهوم استعاری از عبارات بالا استفاده میشود که نشاندهندهٔ افکار موجود در پسزمینهٔ آگاهی است.
به عربی
با وجود اینکه دو واژهٔ «عقبه» و «ذهن» ریشهٔ عربی دارند، ترکیب آنها به این معنای استعاری ساختگی فارسی است و در عربی از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
در قرآن
ترکیب «عقبه ذهن» در قرآن کریم وجود ندارد. واژهٔ «العَقَبَة» به تنهایی در آیات ۱۱ و ۱۲ سوره مبارکه بلد آمده است («فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ») که در آنجا به معنای «گردنهٔ سخت و دشوار کوهستان» به کار رفته و مجازاً به طاعت، بندگی یا سختیهای مسیر تکامل انسان اشاره دارد و ارتباطی با ذهن ندارد.
نماد چیست
این عبارت یک اصطلاح انتزاعی و استعارهٔ زبانی معاصر است، به همین دلیل نماد تصویری، تاریخی یا سنتی خاصی در فرهنگها برای آن ثبت نشده است.
جمعبندی و توضیح کامل عقبه ذهن
اصطلاح «عقبهٔ ذهن» یک ترکیب اضافهٔ معاصر در زبان فارسی است که از دو واژه با ریشهٔ عربی (عقبه به معنی پشت یا گردنه و ذهن) ساخته شده است. این عبارت در ادبیات کلاسیک پیشینهٔ مستقیمی ندارد و امروزه به عنوان یک استعارهٔ پرکاربرد برای توصیف افکار، خاطرات و باورهای پنهان در لایههای زیرین آگاهی به کار میرود.
مفهوم عقبهٔ ذهن به ما یادآوری میکند که بسیاری از تصمیمگیریها و واکنشهای روزمرهٔ ما تحت تأثیر اطلاعات و تجربیاتی هستند که در کانون توجه فعلی ما قرار ندارند، اما مانند یک موتور محرک خاموش در پسزمینه عمل میکنند. این واژه از نظر معنایی قرابت نزدیکی با مفاهیمی چون ضمیر ناخودآگاه و پسزمینهٔ ذهن دارد.