یعنی چه
شاهرش (مخفف شاهارش) یکی از واحدهای قدیمی اندازهگیری طول در ایران باستان است. این مقدار برابر با فاصله بین سرانگشت میانی دست راست تا سرانگشت میانی دست چپ است، زمانی که فرد دستهای خود را به صورت کاملاً افقی و گشوده نگه دارد. این اندازه معادل ۵ ارش کوچک (فاصله آرنج تا سرانگشتان) محاسبه میشده است.
تلفظ
این واژه به صورت شَاهْرَش (Šāh-raš) تلفظ میشود که ترکیب دو واژه «شاه» و «رَش» یا همان «اَرَش» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، پاسخ این پاسخ ۵ حرف دارد. از طراحان جدول ممکن است به عنوان مترادفهای آن از واژههایی چون باع یا شاهارش نیز استفاده کنند.
به انگلیسی
دقیقترین معادل انگلیسی برای این مفهوم واژه Fathom است که دقیقاً به فاصله دو دست باز انسان اشاره دارد. ترجمههای تحتاللفظی مانند King rush کاملاً اشتباه هستند.
به فارسی
در زبان فارسی برای این واحد اندازهگیری از واژههای هممعنی دیگری مانند شاهارش، رش خسروی، بٰاز، باژه و همچنین واژه دخیل عربی «باع» استفاده میشود که همگی دلالت بر طول دستهای گشوده دارند.
نماد چیست
این واژه دارای نماد گرافیکی یا علامت اختصاری سنتی خاصی نیست؛ اما در بافت تصویری و مفهومی، نمادی از پیکر انسان با دستهای کاملاً باز شده به طرفین است.
جمعبندی و توضیح کامل شاه رش
واژه «شاهرش» یا همان «شاهارش» یک اصطلاح کهن در نظام مقیاسدهی ایران باستان است که جنبه رسمی و سلطنتی داشته است. این واحد طول بر اساس ابعاد بدن انسان تعیین میشده و دقیقاً برابر با پهنای بدن در حالت دستهای کاملاً افقی و گشوده بوده است که پنج برابر یک ارش کوچک (فاصله آرنج تا نوک انگشتان) به شمار میآمده است.
فردوسی در شاهنامه نیز به این واحد اشاره کرده و مینویسد: «فرو برد بنیاد ده شاهرش / همان شاهرش پنج کرده برش». این مقیاس سنتی در فرهنگهای دیگر نیز با نامهایی چون «باع» در عربی و «قُولاچ» در ترکی شناخته میشود و نشاندهنده هوشمندی ایرانیان پاکنهاد در مادی کردن ابعاد هندسی با معیارهای انسانی است.