یعنی چه
متقن بودن یک مصدر جعلی (صناعی) در زبان فارسی است که کیفیت یا حالتِ محکم، درست، پایدار و بدون عیب بودن را نشان میدهد. وقتی میگوییم یک دلیل یا سند متقن است، یعنی چنان با دقت، مدرک و پایههای قوی شکل گرفته که هیچ شک، شبهه یا خللی به آن وارد نیست.
تلفظ
واژه «متقن» بر وزن «مُتْفَعّ»، با ضمه ميم، سکون تاء و فتح قاف تلفظ میشود: مُتْقَن.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به ویژگی یک امر تزلزلناپذیر و مستند، کلمه «متقن بودن» با ۸ حرف است. معادلهای کوتاهتر آن شامل محکم، استوار و موثق هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به سیاق متن، برای بیان مفهوم متقن بودن یک استدلال یا مدرک از واژههایی مانند Conclusiveness یا Being convincing استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشیاء و امور مادی از Sağlamlık و برای مباحث نظری و استدلالها از مفهوم İkna edici olma (متقاعدکننده بودن) استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای سره و واژگان جایگزین فارسی برای این اصطلاح شامل «استواری»، «محکمی»، «پایداری» و «خللناپذیری» هستند که همگی مفهوم ثبات و نیرومندی یک چیز را میرسانند.
در قرآن
عین کلمه «متقن» در متن قرآن وجود ندارد، اما فعل ماضی همریشه آن در آیه ۸۸ سوره نمل ذکر شده است: «صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ»؛ این آفرینش خدایی است که هر چیزی را مستحکم، استوار و بیعیب آفریده است.
جمعبندی و توضیح کامل متقن بودن
متقن بودن یک ویژگی کیفی است که اصالت، استحکام و بیعیب بودن یک پدیده، سند یا استدلال را توصیف میکند. واژه متقن که ریشه در زبان عربی (باب افعال از ثلاثی مجرد تقن) دارد، به معنای چیزی است که با دقت فراوان و پایههای محکم ساخته شده باشد، به طوری که هیچگونه سستی یا رخنهای در آن راه نیابد.
در کاربردهای روزمره علمی، حقوقی و فقهی، وقتی از متقن بودنِ دلایل یا شواهد صحبت میشود، منظور تفکیک اصالت و واقعیت از حدس و گمان است. این ویژگی سبب میشود که مخاطب بدون شک و تردید، صحت یک موضوع را بپذیرد و پایههای آن امر در برابر هرگونه نقد یا تکذیبی پایدار بماند.