یعنی چه
نبوکدنصر دوم مشهورترین و قدرتمندترین پادشاه امپراتوری بابل نو بود که بین سالهای ۶۰۵ تا ۵۶۲ پیش از میلاد حکومت میکرد. نام او در زبان اکدی (بابلی نو) به صورت «Nabû-kudurri-uṣur» ضبط شده که به معنای «ای خدای نابو، از جانشین و فرزند ارشد من محافظت کن» است (نابو خدای خرد و کتابت در بابل بود). او در تاریخ به دلیل فتوحات گسترده، به اسارت گرفتن یهودیان در بابل و همچنین فعالیتهای عمرانی بزرگش از جمله ساخت باغهای معلق بابل (یکی از عجایب هفتگانه جهان باستان) و دروازه ایشتار شناخته میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این نام تاریخی به صورت [نَ بُو کَدْ نَصْ صَرِ دُو ْوَمْ] است. در زبانهای غربی و کتب تاریخی معمولاً به صورت Nebuchadnezzar تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ سؤالاتی نظیر «پادشاه مشهور بابل باستان»، «ویرانکننده معبد سلیمان» یا «سازنده باغهای معلق بابل» کاربرد دارد و دقیقاً ۱۱ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این نام به شکل Nebuchadnezzar II نوشته میشود که ریشه در متون عهد عتیق (کتاب دانیال و ارمیا) دارد.
به عربی
در منابع عربی و متون تاریخ اسلامی، علاوه بر صورت معربِ نام اصلی یعنی «نبوخذنصر»، از عنوان مشهور «بختنصر» یا «بُخْتُنَصَّر» استفاده میشود.
به فارسی
معادل بسیار رایج و سنتی این نام در زبان و تاریخنگاری فارسی «بختالنصر» (یا بُختُنَصَّر) است. ایرانیان از دیرباز این شاه بابلی را با این نام میشناختهاند که شکل دگرگونشده و معرب نام اصلی اوست.
در قرآن
نام نبوکدنصر دوم به صراحت در متن قرآن نیامده است؛ اما بر اساس اتفاق نظر عموم مفسران شیعه و سنی (از جمله صاحبان تفاسیر المیزان و نمونه)، آیات ۴ تا ۷ سوره مبارکه إسراء که از مجازات سخت بنیاسرائیل توسط «بندگانی نیرومند و پیکارجو» سخن میگوید، به ماجرای حمله بختالنصر، ویرانی اورشلیم و برچیده شدن حکومت یهود اشاره دارد.
جمعبندی و توضیح کامل نبوکدنصر دوم
نبوکدنصر دوم پادشاه نامدار و مقتدر امپراتوری بابل نو بود که در سدههای ششم قبل از میلاد فرمانروایی میکرد. او در تاریخ و متون مذهبی به عنوان چهرهای با دو وجهه کاملاً متفاوت شناخته میشود؛ از یک سو فرمانروایی بیرحم، جهانگشا و فاتح اورشلیم است که یهودیان را به اسارت گرفت و به بابل تبعید کرد، و از سوی دیگر مقتدرترین پادشاه معماری باستان است که بابل را به باجلالترین شهر جهان تبدیل نمود.
نام او در منابع اسلامی به «بختالنصر» شهرت یافته و با وجود اینکه نامش صراحتاً در قرآن ذکر نشده، مفسران حملات ویرانگر او به قوم بنیاسرائیل را مصداق عذابهای الهی ذکر شده در سوره اسراء میدانند. ساخت باغهای معلق بابل برای همسرش امیتس، از بزرگترین یادگارهای معماری منتسب به دوران طلایی حکومت اوست.