یعنی چه
ناسخه صفت فاعلی مؤنث از ریشه نسخ است و به دو مفهوم اصلی اشاره دارد: اول، ویژگی یا عاملی که حکم، اثر یا نوشتهای را محو و ملغی میکند و خود جایگزین آن میشود؛ دوم، زن یا عاملی که از روی یک کتاب یا سند رونویسی (استنساخ) میکند.
تلفظ
این واژه به صورت فتحة در ابتدا و کسره روی حرف خ تلفظ میشود: ناسِخِه.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً در پاسخ به راهنماهایی همچون باطلکننده، لغوکننده یا زن رونویسکننده میآید.
به انگلیسی
بسته به بستر متن و معنای مدنظر، از معادلهای مرتبط با ابطال یا نسخهبرداری استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی نیز این واژه با همین ساختار و کاربرد فقهی، دستوری و لغوی شناخته میشود.
به فارسی
برگردانها و معادلهای دقیق فارسی آن شامل واژههایی چون باطلکننده، زایلکننده، محوکننده و نسخهبردار است.
نماد چیست
کلمه ناسخه صرفاً یک اصطلاح لغوی، فقهی، دستوری و علوم قرآنی است و در اسطورهشناسی یا فرهنگ عامه دارای نماد، نشانه یا مظهر خاصی نیست.
جمعبندی و توضیح کامل ناسخه
واژه ناسخه صفت فاعلی مؤنث از ریشه عربی نسخ است و در لغت به دو معنای کاملاً متمایز به کار میرود؛ نخست در معنای از بین برنده، باطلکننده یا دگرگونکننده که حکم یا اثری را ملغی میسازد و دوم در معنای نسخهبردار و کسی که از روی نوشتهای رونویسی میکند.
این کلمه در علوم قرآنی کاربرد ویژهای دارد و به آیاتی که حکم شرعی آیه دیگری (آیه منسوخه) را برمیدارند و زمان عمل به آن را پایان میدهند، «آیات ناسخه» میگویند. متضاد این کلمه واژه منسوخه است که به معنای حکم یا نوشتهٔ باطلشده و متروک به کار میرود.