یعنی چه
این عبارت در متون تخصصی به معنی قرار دادن چیزی به عنوان پایه یا نظم دادن به آن است؛ به طوری که اثر یا نتیجهای منطقی و قانونی بر آن بار شود. در حالت مجهول و لازم (ترتب علیه) به معنای ناشی شدن و به عنوان پیآمد قرار گرفتن است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب فعلی و حرفاضافهای به صورت «رَتَّبَ عَلَیْه» است که در زبان فارسی معمولاً به صورت مجهول یا مصدر (مترتب/ترتب علیه) نیز به کار میرود.
در جدول
پاسخ مستقیم در جدول برای این مفهوم ۷ حرفی، «رتب علیه» است. از کلمات همخانواده مانند مترتب یا ترتب نیز استفاده میشود.
به انگلیسی
در متون تخصصی انگلیسی برای رساندن مفهوم ترتب و پیآمد منطقی از این اصطلاحات استفاده میشود.
به عربی
این عبارت خود ریشه عربی دارد و در زبان مبدأ برای بیان رابطه سببیت و معلولیت به کار میرود.
به فارسی
معادلهای روان فارسی آن شامل منبعث شدن، ناشی شدن، پیآمد داشتن، منتج شدن به و منشعب شدن است که اثرگذاری یک امر بر امر دیگر را نشان میدهد.
در قرآن
عبارت «رتب علیه» در قرآن وجود ندارد. ریشه «رتب» نیز در قرآن مشتقات فعلی ندارد و تنها واژه مشابه از نظر حروف «رُطَب» (خرمای تازه) است که از ریشه (ر ط ب) بوده و ارتباطی به این مفهوم ندارد.
جمعبندی و توضیح کامل رتب علیه
عبارت «رتب علیه» و مشتقات معروفی مانند «مترتب بر آن»، از اصطلاحات کلیدی و پرکاربرد در ادبیات حقوقی، فقهی و فلسفی ایران هستند. این مفهوم برای تبیین رابطه سببیت یا پیآمد منطقی و قانونی استفاده میشود؛ به این معنا که وقتی اتفاق یا حکمی جاری میشود، آثار و نتایج خاصی به طور خودکار یا قانونی بر آن بار خواهد شد.
در ریشهشناسی، این واژه از ریشه ثلاثی مجرد «ر ت ب» به معنای ثبات و استقرار میآید که در باب تفعیل و تفعل معنای نظمیافتگی و استلزام منطقی به خود میگیرد. در منطق نیز این مفهوم یادآور رابطه علت و معلولی و پیکان استلزام است که نشان میدهد یک پدیده، منشأ پیدایش اثر دیگری شده است.