یعنی چه
منغص شدن یک واژه کلاسیک و ادبی به معنی مکدر شدن، آزرده شدن و ناخوشایند شدن یک موقعیت، عیش یا زندگی است. این کلمه زمانی به کار میرود که یک عامل بیرونی، صفا و شیرینی یک لحظه یا کل زندگی را از بین ببرد و آن را به کام انسان تلخ کند.
تلفظ
این ترکیب فعلی به صورت [مُ نَ غَ ص ] تلفظ میشود که در آن حرف «غ» دارای تشدید است؛ یعنی مُنَغِّص شُدَن.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «تیره شدن یا تلخ شدن عیش»، کلمه مبنا منغص شدن (۷ حرف) است و معادلهای آن نظیر مکدر شدن یا ناگوار شدن نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم منغص شدن از عباراتی استفاده میشود که به خراب شدن یک موقعیت خوب یا تلخ شدن یک تجربه اشاره دارند.
به عربی
این واژه ریشه عربی دارد و از ثلاثی مجرد «ن غ ص» گرفته شده است. در زبان عربی عبارت «نغص العیش» دقیقاً به معنی سخت و ناگوار شدن زندگی است.
نماد چیست
از نظر فیزیکی نماد خاصی برای این مفهوم انتزاعی وجود ندارد؛ اما در ادبیات شهودی و عرفانی، منغص شدن با نمادهایی چون وارد شدن دود به یک هوای پاک و صاف، مخلوط شدن خاکستر در عسل مصفا، یا گلآلود شدن یک چشمه آب زلال توصیف میشود که جلوه و صفا را به هم میزند.
جمعبندی و توضیح کامل منغص شدن
اصطلاح «منغص شدن» اصطلاحی فصیح و ادبی با ریشه عربی است که به تیره، تلخ و ناگوار شدن خوشیها اشاره دارد. زمانی که یک خبر بد، یک رفتار ناشایست یا یک اتفاق غیرمنتظره، شیرینی یک محفل یا عیش مستمر زندگی را به یکباره از بین میبرد، در ادبیات فارسی میگویند که آن عیش منغص شده است.
بسیار مهم است که توجه داشته باشیم املای صحیح این واژه با حروف «غ» و «ص» است. نوشتن آن به صورت منقض شدن (از ریشه انقضا به معنی پایان یافتن) یا منقص شدن (از ریشه نقص به معنی کم شدن) اشتباه املایی فاحشی محسوب میشود که معنای اصلی کلمه را دگرگون میکند.
در متون معنوی، تفاسیر و خطبههای نهجالبلاغه نیز این واژه و همخانوادههای آن مانند «تنغیص» بسیار به کار رفتهاند تا ناپایداری لذتهای مادی دنیا و این حقیقت را یادآوری کنند که خوشیهای این جهان همواره با ناملایمات آمیخته و منغص میشوند.