یعنی چه
پهمزک در لغتنامههای معتبر فارسی مانند دهخدا، معین و عمید به معنی خارپشت بزرگ تیردار، تَشی یا سیخول است. این جانور هنگام خطر خارهای پشتش را سیخ میکند. در گذشته عامه مردم باور داشتند که این حیوان میتواند خارهایش را پرتاب کند، به همین دلیل به آن خارپشت تیرافکن نیز میگفتند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت پَهمَزَک (Pahmazak) است که تمام حروف آن به جز هاء ساکن، دارای فتحه هستند.
به انگلیسی
معادل دقیق این واژه در زبان انگلیسی Porcupine است که به تشی یا همان خارپشت بزرگ اشاره دارد. در زبان عربی به آن شيهم و در ترکی به آن اوکلو کیرپی میگویند.
به فارسی
این واژه ریشه در فارسی اصیل و کهن دارد. از مترادفهای فارسی و محلی آن میتوان به تشی، سیخول، سیخور، چوله، خارانداز و اسغر اشاره کرد که همگی به همین جانور اشاره دارند.
در قرآن
واژه پهمزک یک لفظ کاملاً فارسی کهن است و در متن قرآن کریم وجود ندارد.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و نمادشناسی حیوانات، پهمزک به دلیل داشتن خارهای تدافعی، نماد حفاظت از خود و آسیبناپذیری است. همچنین به دلیل باورهای باستانی درباره توانایی پرتاب خار، گاهی نماد تیراندازی و جنگاوری به شمار میرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل پهمزک
واژه پهمزک یکی از کلمات اصیل، کهن و فراموششده زبان فارسی است که در فرهنگهای لغت معتبری چون دهخدا و معین به عنوان نام یک جانور ثبت شده است. این کلمه در واقع اشاره به همان جانور جوندهای دارد که امروزه بیشتر با نامهای «تَشی» یا «سیخول» شناخته میشود و متمایز از خارپشتهای کوچک معمولی است.
ویژگی بارز این جاندار خارهای بلند و تیز پشت اوست که در گذشتههای دور مایه شگفتی مردم بوده است؛ تا جایی که بر اساس یک باور عامیانه قدیمی، تصور میکردند پهمزک میتواند این خارها را به سمت دشمنان خود پرتاب کند. به همین جهت، این واژه در ادبیات قدمایی با مفاهیمی مثل تیرافکنی و دفاع سرسختانه گره خورده است.