یعنی چه
این واژه یک اسم فاعل عربی در حالت نصب (همراه با تنوین) است و به پدیدهای اشاره دارد که یک جسم سخت و محکم (مانند کوه) در اثر عامل یا فشاری درونی و بیرونی دچار انشقاق، ریزش و متلاشی شدن کامل شود.
تلفظ
تلفظ دقیق این کلمه به صورت مُتَصَدِّعاً است که در آن حرف «د» دارای تشدید و کسره بوده و در پایان با تنوین نصب خوانده میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی مانند «شکافتهشده»، «از هم پاشیده» یا «متلاشی در اثر خشوع» به واژه ۶ حرفی متصدعا اشاره دارند.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه مفاهیمی چون خرد شدن، تکهتکه شدن و از هم پاشیدن ساختارهای سخت را میرسانند.
به عربی
در زبان عربی این واژه از ریشه ثلاثی (ص د ع) در باب تفعل ساخته شده که به معنی انشقاق شدید در اشیاء صلب است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن شامل واژگانی چون متزلزل، متفرق، تکهتکه و از هم گسیخته است. باید توجه داشت که در کاربرد عامیانه و اداری فارسی، گاهی به اشتباه از «متصدع اوقات شدن» به معنی مزاحمت استفاده میکنند، در حالی که واژه درست برای دردسر دادن «مُصَدِّع» است و متصدع یعنی کسی که خودش دچار شکاف یا سردرد شده است.
در قرآن
این کلمه دقیقاً یکبار در قرآن کریم در آیه ۲۱ سوره مبارکه حشر آمده است: «لَوْ أَنْزَلْنَا هَٰذَا الْقُرْآنَ عَلَىٰ جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ». این فراز بیان میکند که اگر قرآن بر کوه نازل میشد، کوه با تمام صلابتش از ترس و عظمت الهی از هم میپاشید.
جمعبندی و توضیح کامل متصدعا
واژه مُتَصَدِّعاً اصالتاً یک لغت قرآنی و عربی است که از ریشه (ص د ع) مشتق شده و به معنای تکهتکه شدن، انشقاق عمیق و فروپاشی اجسام بسیار سخت تحت تاثیر یک عامل بیرونی یا درونی سهمگین است. این کلمه در ساختار زبانی خود نشاندهنده نهایت تاثیرپذیری و شکستن یک ابهت صلب است.
در فرهنگ اسلامی، این واژه به عنوان نمادی بلند از خشوع، فروتنی عمیق و تاثیرپذیری قلب انسان در برابر عظمت کلام خداوند شناخته میشود؛ به طوری که حتی کوه با آن همه سرسختی تاب تحمل بار امانت الهی را ندارد و متلاشی میشود.
در زبان فارسی، استفاده از این واژه در عبارتهایی نظیر «متصدع اوقات شدن» یک غلط مصطلح لغوی است. طبق نظر دهخدا و لغتشناسان بزرگ، واژه به معنای ایجاد مزاحمت «مُصَدِّع» (دردسر دهنده) است، در حالی که «مُتَصَدِّع» به معنی کسی است که خودش دچار سردرد یا تفرقه شده است.