یعنی چه
اکتساب در لغت به معنی تلاش برای به دست آوردن یک منفعت یا علم است. در اصطلاحات علمی، فلسفی و روانشناسی، به ویژگیها، رفتارها یا دانشهایی گفته میشود که فرد پس از تولد و از طریق تجربه، تمرین و یادگیری به دست میآورد و در نقطهٔ مقابل امور ذاتی، فطری و جِبلّی قرار دارد.
متضاد
در متون علمی و فلسفی، متضاد اصلی صفتِ اکتسابی، واژههای فطری و ذاتی هستند. در معنای عام نیز از دست دادن و اتلاف، نقیض آن محسوب میشوند.
هم خانواده
این واژهها همگی از ریشه سه حرفی عربی «ک س ب» مشتق شدهاند و با مفهوم به دست آوردن و روزی جستن پیوند دارند.
تلفظ
واژه اکتساب دارای سکون روی حرف کلام و تاء است و به صورت مصدری قرائت میشود.
در جدول
کلمه اکتساب دقیقاً ۶ حرف دارد و معمولاً در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان پاسخ برای راهنماهای 'به دست آوردن با تلاش' یا 'فراگیری' استفاده میشود.
به انگلیسی
در متون علمی و تخصصی، بهویژه در روانشناسی و زبانشناسی، واژه Acquisition کاربرد فراوانی دارد (مانند Language Acquisition به معنی اکتساب زبان).
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است. در قرآن کریم نیز مشتقات آن مانند آیه ۲۸۶ سوره بقره (لَهَا مَا كَسَبَتْ وَعَلَيْهَا مَا اكْتَسَبَتْ) و آیه ۳۲ سوره نساء به کار رفته است که به دستاورد اعمال انسان اشاره دارد.
به فارسی
برابرهای اصیل فارسی این واژه شامل دستیابی، فراگیری و اندوختن است که مفهوم تلاش برای مالکیت مادی یا معنوی را میرسانند.
جمعبندی و توضیح کامل اکتساب
واژه «اکتساب» یک مصدر ساختاری از ریشه عربی «کسب» در باب افتعال است که مفهومِ ظریفِ «به دست آوردن چیزی همراه با تلاش، جدیت و ممارست» را در خود دارد. این کلمه بر خلافِ دریافتهای ناگهانی یا ارثی، مستلزم صرف انرژی، زمان و اراده انسان است و میتواند مصادیق مادی مانند کسب درآمد و مال، یا مصادیق معنوی و ذهنی مانند تحصیل دانش، هنر و فضائل اخلاقی داشته باشد.
در حوزههای علمی، روانشناسی و فلسفه، واژه اکتساب و صفت آن یعنی «اکتسابی»، وزن و جایگاه ویژهای دارد؛ چرا که مرز میان داشتههای غریزی، جِبلّی و فطری انسان را با آنچه که در طول زندگی و از طریق محیط و آموزش یاد میگیرد، مشخص میکند. برای مثال، یادگیری زبان مادری یا مهارتهای تخصصی، نمونههای بارزی از فرآیند اکتساب هستند.
در فرهنگهای لغت معتبر نظیر دهخدا و معین، این واژه با کلماتی چون تحصیل، حصول، نیل و اندوختن مترادف دانسته شده است. همچنین نگاه مفسران به کاربرد این ریشه در آیات قرآنی نشان میدهد که اکتساب معمولاً با مسئولیت فردی و پیامد مستقیم کنشهای انسان (چه نیک و چه بد) گره خورده است.