یعنی چه
عبارتی ترکیبی از سه واژه عربی است؛ «زید» اسم خاص به معنای فزونی و رشد، «بن» مخفف ابن به معنای پسر، و «حارثه» اسم خاص به معنای کشاورز یا نگهبان است. در اصطلاح تاریخی، او یکی از نخستین مسلمانان، غلام آزادشده و فرزندخوانده پیامبر اسلام (ص) بود که در جنگ موته به شهادت رسید. به دلیل جایگاه بالایش نزد پیامبر، به او لقب «زید الحُبّ» (زیدِ محبوب) داده بودند.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت تاریخی به صورت فتح زاء و سکون یاء (زَید)، سکون نون (بن)، و کسر راء و ثاء مخفف (حارِثَه) است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و نگارشهای بینالمللی تاریخی، این نام به صورت Zayd ibn Harithah یا Zaid ibn Haritha ثبت میشود.
به عربی
در زبان عربی که ریشه اصلی این نام است، به صورت «زَيْدُ بْنُ حَارِثَةَ» نوشته و اعرابگذاری میشود.
به فارسی
معادل تحتاللفظی و روان آن در زبان فارسی «زید فرزند حارثه» یا «زید پسر حارثه» است که در متون ادبی و تاریخی به همان شکل اصلی عربی استعمال میشود.
در قرآن
وی تنها شخص از صحابه پیامبر اسلام است که نامش به طور صریح و مستقیم در قرآن کریم ذکر شده است. نام او در آیه ۳۷ سوره مبارکه احزاب و در جریان داستان ازدواج و جداییاش از زینب بنت جحش آمده است: «فَلَمَّا قَضَىٰ زَيْدٌ مِنْهَا وَطَرًا زَوَّجْنَاكَهَا».
نماد چیست
زید بن حارثه در فرهنگ اسلامی نماد وفاداری مطلق است؛ چرا که در جوانی حضور در کنار پیامبر را به بازگشت نزد پدر و قبیلهاش ترجیح داد. او همچنین نماد بارز تساوی اجتماعی و شایستهسالاری در اسلام است، زیرا با وجود پیشینه بردگی، به فرماندهی ارشد سپاه اسلام در جنگ مهم موته منصوب شد.
جمعبندی و توضیح کامل زید بن حارثه
زید بن حارثه یکی از برجستهترین و تاثیرگذارترین شخصیتهای صدر اسلام است که به عنوان غلامی آزادشده، جایگاهی چنان رفیع یافت که به فرزندخواندگی پیامبر اکرم (ص) درآمد و به «زید الحب» معروف شد. او نمونه عینی عدالت اجتماعی و نفی نژادپرستی و طبقات جاهلی در آیین اسلام است.
اهمیت تاریخی و کلامی او زمانی به اوج میرسد که بدانیم نام وی تنها نامی از میان یاران پیامبر است که صراحتاً در متن قرآن (سوره احزاب) تجلی یافته است. این امر به دلیل روشن شدن یک حکم فقهی و ابطال سنتهای غلط جاهلی درباره فرزندخواندگان رخ داد. زید در نهایت در جنگ موته به عنوان فرمانده اول ارتش مسلمانان شجاعانه جنگید و به شهادت رسید.