یعنی چه
واژهٔ «یشاء» یک فعل مضارع از زبان عربی است که برای سوم شخص مفرد مذکر غایب به کار میرود و به معنای «او میخواهد»، «او اراده میکند» یا «خواستار میشود» است. در فرهنگ لغات اسلامی و ادبیات فارسی، این واژه بر زمان حال و آینده دلالت دارد و نشاندهندهٔ تعلق گرفتن خواست و اراده به یک امر است.
ریشه
ریشهٔ اصلی این واژه «ش-ی-أ» است. فعل ماضی آن «شاءَ» (خواست) و مصدر آن «مَشِیئَة» به معنای خواستن و اراده کردن است. کلماتی مانند «شیء» (چیز / امر ارادهشده) نیز با آن همریشه هستند.
تلفظ
تلفظ صحیح عربی و قرآنی این کلمه به صورت «یَشَاءُ» است که در متون فارسی به دلیل سهولت در تلفظ، معمولاً همزهٔ پایانی ساکن یا حذف شده و به شکل «یَشاء» ادا میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «میخواهد در قرآن» یا «او اراده میکند به عربی»، واژهٔ ۴ حرفی «یشاء» مد نظر است.
به عربی
نزدیکترین مترادف هممعنی با «یشاء» در زبان عربی معیار، فعل «یرید» از ریشه اراده است؛ اگرچه در واژهشناسی قرآنی، مشیت (یشاء) معمولاً به مرحلهٔ قبل از اجرای اراده یا خواست تکوینی اشاره دارد.
به فارسی
معادلهای دقیق این واژه در زبان فارسی افعال «میخواهد»، «قصد دارد»، «اراده میکند» و «خواهان است» میباشند که در ترجمه آیات قرآن به وفور استفاده شدهاند.
در قرآن
این واژه در قرآن کریم بسیار پرکاربرد است و تقریباً در تمامی موارد، فاعل آن خداوند است. این کلمه در قالب سنتهای الهی مانند «یَهْدِي مَن يَشَاءُ» (هر که را بخواهد و شایسته ببیند هدایت میکند)، «يَرْزُقُ مَن يَشَاءُ» (به هر کس بخواهد روزی میدهد) و «يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ» (هر چه بخواهد میآفریند) به کار رفته است.
نماد چیست
در اصطلاحات کلامی، عرفانی و تفسیرهای دینی، واژهٔ «یشاء» مظهر و نماد ارادهٔ ازلی و مطلق خداوند در نظام آفرینش است. این کلمه یادآور این حقیقت است که تمام اتفاقات جهان، قوانین طبیعت و امور تکوینی در دایرهٔ خواست کلان و فرمانروایی پروردگار رقم میخورند.
جمعبندی و توضیح کامل یشاء
واژهٔ «یشاء» یک فعل مضارع عربی از ریشه «ش-ی-أ» است که به معنای «میخواهد» و «اراده میکند» میباشد. این کلمه به دلیل تکرار فراوان در قرآن کریم (بیش از ۱۰۰ بار)، جایگاه ویژهای در ادبیات و فرهنگ اسلامی پیدا کرده و عیناً به کتابهای لغت و متون فارسی نیز راه یافته است.
در کاربردهای قرآنی، فاعل این فعل همواره پروردگار است و به عباراتی نظیر «مَن یَشَاءُ» متصل میشود تا نشاندهندهٔ آزادی مطلق، قدرت، و مشیت الهی در زمینههایی چون آفرینش، بخشش، روزیرسانی، و هدایت انسانها باشد. لازم به ذکر است که این کلمه از نظر ریشهشناسی با واژهٔ «إنشاء» (به معنی ایجاد کردن و از ریشه ن-ش-أ) کاملاً تفاوت دارد و نباید با آن اشتباه شود.