یعنی چه
دراج سیاه به طور خاص به جنس نر پرنده دراج (Francolinus francolinus) اشاره دارد. این پرنده جثهای کمی بزرگتر و چاقتر از کبک دارد و ویژگی ظاهری بارز نوع نر آن، بدنی کاملاً سیاه همراه با خالهای سفید، گونههای سفید و طوقی خرماییرنگ در دور گردن است.
تلفظ
واژه دُراج با ضمه روی حرف دال و تشدید روی حرف راء تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه بر اساس تعداد حروف «دراج سیاه» (۸ حرف) است. همچنین مترادفهای آن مانند پور، کبکنجی، تراج و زراج نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی امروزی به این پرنده Black Francolin میگویند؛ اگرچه در گذشته اصطلاح Black Partridge به معنای کبک سیاه نیز برای آن رایج بوده است.
به عربی
در زبان عربی به این پرنده الدراج میگویند و به طور خاص برای جنس نر آن گاهی از واژه حیقطان استفاده میشود.
به فارسی
در زبان و ادبیات فارسی برای این پرنده واژههای معادل و مترادفی همچون پور (یا پور نر)، کبکنجی، تراج، طراج، زراج و جرز به کار رفته است. برخی زبانشناسان معتقدند خود واژه دراج نیز معربشده واژه پهلوی و کهن تراج یا زراج است.
نماد چیست
در ادبیات کهن، آواز دراج سیاه مژدهدهنده بهار و صافی هوا بوده و عامه مردم آهنگ آواز آن را شبیه به عبارت عربی «بالشکر تدوم النعم» میدانستند که نماد شکرگزاری است. همچنین در باورهای بومی جنوب ایران، آواز حزین این پرنده را شبیه به عبارت «وای حسین کشته شد» میدانند که صبغهای مذهبی و محترم به آن بخشیده است.
جمعبندی و توضیح کامل دراج سیاه
دراج سیاه یک واژه مرکب در زبان فارسی است که هم کاربرد لغوی دارد و هم به عنوان نام علمی گونهای از پرندگان حلالگوشت از راسته ماکیانسانان و تیره قرقاولان شناخته میشود. این عبارت به طور خاص به جنس نر این پرنده اشاره میکند که با بدنی سیاه، خالهای سفید و طوقی خرمایی از جنس ماده که پوششی خاکی و قهوهای دارد متمایز میشود. لغتنویسان ریشه این واژه را معربشده کلمات پهلوی مانند تراج یا زراج میدانند.
این پرنده در فرهنگ، ادبیات و باورهای عامیانه مردم ایران جایگاه ویژهای دارد. از یک سو آواز خوش و آهنگین آن در متون کهن به عنوان نماد بهار و ذکر شکرگزاری (بالشکر تدوم النعم) یاد شده است و از سوی دیگر، در فرهنگ بومی مناطقی از جنوب ایران و خوزستان، لحن حزین آواز صبحگاهی و شامگاهی آن را شبیه به عزاداری برای امام حسین (ع) میدانند که همین امر باعث ایجاد نگاهی مقدس و مانع از شکار بیرویه آن شده است.