یعنی چه
«غر و غمزه» به معنای جنباندن تمام یا بخشی از بدن از روی ناز و افاده، همراه با اشاره پنهانی چشم و ابرو است. این واژه برای توصیف رفتارها، حرکات و عشوههای معشوق یا فردی که قصد جلب توجه و لوندی دارد به کار میرود.
تلفظ
بخش اول این ترکیب عامیانه با کسر حرف غین (غِر) تلفظ میشود و بخش دوم آن (غَمزه) دارای فتح غین و سکون میم است.
در جدول
پاسخ دقیق و مستقیم برای طراحان جدول کلمه «غر و غمزه» است که مجموعاً با احتساب حرف واو عطف، ۷ حرف دارد. از پاسخهای مشابه دیگر میتوان به ناز و کرشمه یا عشوه و دلال اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم غر و غمزه و رفتارهای همراه با ناز و عشوه از واژگانی چون Coquetry یا اصطلاح Flirtatious gestures استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق اصیل و عامیانه این اصطلاح در زبان فارسی شامل واژگانی چون ناز و کرشمه، عشوه و دلال، غنج و افاده، لوندی و ادا و اطوار است. کلمه «غِر» در فرهنگ عامیانه دقیقاً دگرگونشده یا هممعنی «قِر» فارسی به معنی تکان دادن بدن است.
نماد چیست
در ادبیات غنایی و عرفانی فارسی، «غمزه» نماد جذبههای ناگهانی، پنهانی و دلربای معشوق (یا تجلیات الهی) است که دل عاشق را میرباید و او را بیخود میکند؛ مانند اصطلاح «غمزه خونریز» که در اشعار حافظ کاربرد فراوانی دارد.
جمعبندی و توضیح کامل غر و غمزه
اصطلاح «غر و غمزه» یک ترکیب اسم مرکب و اتباعی در زبان فارسی است که از دو بخش تشکیل شده است. بخش اول آن یعنی «غِر» در فرهنگ عامیانه دگرگونشده یا هممعنی واژه «قِر» به معنی تکان دادن بدن و رقص است و نباید آن را با واژههای عربی غُرّ (شریف) یا غَرّ (فریبدادن) اشتباه گرفت. بخش دوم یعنی «غمزه»، وامواژهای عربی از ریشه «غ م ز» به معنی اشاره با چشم و ابرو است.
این ترکیب در مجموع برای توصیف رفتارهای همراه با ناز، کرشمه، عشوه، لوندی و ادا و اطوار به کار میرود. اگرچه این ترکیب به صورت عینی در قرآن نیامده، اما ریشه بخش دوم آن یعنی فعل «غَمَزَ» به معنی اشاره پنهانی با چشم و ابرو در آیه ۳۰ سوره مطففین برای توصیف رفتار کافران نسبت به مؤمنان استفاده شده است.
در ادبیات غنایی و عرفانی فارسی، غمزه جایگاه ویژهای دارد و به عنوان نمادی از جذبههای ناگهانی، اسرارآمیز و دگرگونکننده معشوق یا تجلیات الهی شناخته میشود که عقل و هوش را از عاشق میرباید و او را شیفته جمال و جلال محبوب میکند.