یعنی چه
قرطان واژهای کهن و کمکاربرد با ریشه عربی است که سه معنای اصلی دارد؛ نخست به جُل، زین یا پوششی گفته میشود که روی شتر میاندازند تا پالان روی آن قرار گیرد. دوم به معنای خویگیر یا همان عرقگیر اسب و شتر است و در نهایت به عنوان مجاز یا استعاره، به معنای داهیه یعنی بلا، حادثه بزرگ و مصیبت سنگین به کار میرود.
تلفظ
این واژه به صورت قُرْطان (با ضمه روی قاف و سکون روی راء) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه ۵ حرفی به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «پوشش شتر»، «عرقگیر اسب» یا «مصیبت و بلا» کاربرد دارد.
به انگلیسی
با توجه به معانی مختلف این کلمه، در بخش ابزار و وسایل چهارپایان معادل Camel pack-saddle cover یا saddle-cloth استفاده میشود و در معنای انتزاعی آن معادل کلماتی چون calamity یا disaster است.
به فارسی
برابرهای فارسی دقیق این واژه با توجه به سیاق متن شامل جُل شتر، زین، عرقگیر اسب، بلا، سختبخت و مصیبت بزرگ هستند.
نماد چیست
قرطان یک واژه لغوی و تخصصی است که بیشتر در فرهنگهای کهن مانند دهخدا و منتهیالارب ثبت شده و در ادبیات استعاری یا عرفانی فارسی دارای بار نمادین یا نمادگرایی ویژهای نیست.
جمعبندی و توضیح کامل قرطان
واژه قرطان از جمله لغات کهن و اصالتاً عربی است که وارد فرهنگهای واژگان فارسی شده است اما در زبان محاورهای و ادبیات معاصر کاربردی ندارد. این کلمه به طور عمده اشاره به جُل و پوشش مخصوص شتر یا عرقگیر اسب دارد، هرچند که در لغت به معنای مصیبت و حادثه بزرگ (داهیه) نیز تعریف شده است.
نکته مهم در شناخت این واژه، عدم اشتباه گرفتن آن با کلمات مشابهی مانند قرطاس (به معنی کاغذ) یا واژه قرآنی قطران (به معنی ماده مذاب و چسبنده بدبو) است. قرطان در قالب یک اسم جامد در زبان عربی ریشه دارد و کلمه قرطاط همخانواده مستقیم آن به شمار میرود.