یعنی چه
«تَتَّقُونَ» فعل مضارع برای دومشخص جمع (جمع مذکر مخاطب) است که به معنای پروا کردن، خویشتنداری، پرهیزگاری و ایجاد مانع و سپر در برابر محرمات و عذاب الهی به کار میرود.
ریشه
این واژه از ریشه «و-ق-ی» به معنی حفظ کردن و نگهبانی گرفته شده است. در باب افتعال به صورت «اتَّقَیَ» درآمده (تبدیل واو به تاء و ادغام آن) و فعل مضارع مخاطب آن «تَتَّقُونَ» ساخته شده است که مفهوم تلاش برای محافظت از خود در برابر گناه را میرساند.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه به صورت فتحة روی تاء اول، فتحة و تشدید روی تاء دوم، ضمه روی قاف و سکون در نون پایانی (در حالت وقف) است.
در جدول
این کلمه ۵ حرف دارد و در جدولهای شرح در متن یا متقاطع به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «تقوا پیشه میکنید در قرآن» یا «میپرهیزید به زبان عربی» قرار میگیرد.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این واژه معمولاً با عباراتی توصیف میشود که نشاندهنده هوشیاری معنوی، خداترسی و محافظت از خود در برابر بدیهاست.
به فارسی
برگردان دقیق این واژه در عبارتهای روان فارسی به صورت «تقوا پیشه میکنید»، «پروا میدارید» و «خود را [از گزند گناه] نگاه میدارید» ترجمه میشود.
در قرآن
«تَتَّقُونَ» یکی از کلمات پرکاربرد قرآنی است که در ۷۸ موضع ذکر شده است. از مشهورترین موارد آن میتوان به آیه ۱۸۳ سوره بقره (آیه روزه) اشاره کرد: «یا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ كَما كُتِبَ عَلَى الَّذينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» که روزه را عاملی برای رسیدن به تقوا معرفی میکند.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ و ادبیات دینی نمادی از ایجاد یک زره یا سپر محافظتی در برابر لغزشهای اخلاقی و عذاب اخروی است؛ تصویری از انسان که با تقوا خود را در برابر آسیبهای معنوی بیمه میکند.
جمعبندی و توضیح کامل تتقون
واژهٔ «تَتَّقُونَ» یک فعل مضارع قرآنی از ریشهٔ «و-ق-ی» است که مفهوم محوری آن بر پایهٔ حفاظت، نگهداری و سپر گرفتن بنا شده است. این کلمه در اصطلاح دینی به معنای پروا داشتن از پروردگار، دوری جستن از محرمات و عمل به دستورهای الهی است؛ به طوری که انسان با طاعت خود، سپری در برابر عذاب و گناه ایجاد کند.
این عبارت بارها در قرآن کریم و در پایان دستورهای عبادی و اخلاقی (مانند روزه و قصاص) با ترکیب «لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» به کار رفته که نشان میدهد غایت و هدف اصلی احکام الهی، رسیدن انسان به مرتبهٔ خویشتنداری و خدآگاهی جامعه است.
در ادبیات و زبان فارسی، اگرچه این واژه به عنوان یک فعل مستقل استفاده روزمره ندارد، اما مفاهیم همخانوادهٔ آن مانند تقوا، متقی و اتقاء کاملاً در زبان و فرهنگ ما ریشه دواندهاند و بار معنایی پارسایی و خداترسی را دوش میکشند.