یعنی چه
غیر مخلص به کسی گفته میشود که کارهایش را با نیت پاک و خالص انجام نمیدهد؛ بلکه رفتار و گفتار او آمیخته به تزویر، ریا یا منافع شخصی است و صمیمیت واقعی در کارش دیده نمیشود.
تلفظ
این ترکیب از واژه «غیر» و صفت عربی «مُخلِص» (با کسره لام، به معنی اخلاصورزنده) ساخته شده است. نباید آن را با «مُخلَص» (با فتحه لام، به معنی خالصشده) اشتباه گرفت.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «کسی که اخلاص ندارد» یا «ریاکار و بیصداقت»، واژه ۷ حرفی «غیر مخلص» یا معادلهای آن قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای انتقال این مفهوم در زبان انگلیسی، با توجه به لحن متن میتوان از صفتهایی که به عدم صداقت یا دورویی اشاره دارند استفاده کرد.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر ترکیب مستقیم «غیر مخلص»، از واژگان اصیلی مانند مرائی و منافق برای رساندن این معنا استفاده میشود.
به فارسی
واژگان برابر و هممعنی فارسی برای این ترکیب شامل کلماتی چون دورو، متظاهر، بیصداقت، یکرنگنبودن و ناخالص در دوستی و رفتار است. متضاد آن نیز کلماتی مثل صادق، مخلص، بیریا و یکرنگ هستند.
در قرآن
خودِ ترکیب «غیر مخلص» در متن قرآن نیامده است، اما نقطه مقابل آن یعنی «مُخلِص» و «مُخلَص» بارها ذکر شده است. مفهوم غیر مخلص در فرهنگ قرآنی با صفاتی مانند ریاکاری (ریاء) و نفاق نکوهش شده و اخلاص ملاک قبولی اعمال معرفی گردیده است.
جمعبندی و توضیح کامل غیر مخلص
عبارت «غیر مخلص» در زبان فارسی یک ترکیب وصفی و اخلاقی است که به فردی اشاره دارد که در نیت، گفتار یا رفتار خود از فضیلت «اخلاص» بهرهای نبرده است. این واژه در حقیقت نشاندهنده ناخالصی درونی و وجود انگیزههای غیرالهی یا غیرصادقانه مانند جلب توجه دیگران، کسب منافع شخصی و تظاهر است. در ادبیات عرفانی و اخلاقی، فرد مخلص به آینهای صاف یا آب زلال تشبیه میشود، در حالی که فرد غیر مخلص مانند آینهای غبارآلود یا آبی گلآلود است که حقیقت را دگرگون یا پنهان جلوه میدهد.
از نظر ریشهشناسی، بخش دوم این ترکیب از ریشه عربی «خلص» گرفته شده و در زبان فارسی کاربرد گستردهای در مفاهیم دینی و اجتماعی دارد. شناخت دقیق این کلمه و تفاوت تلفظی آن با واژه «مخلص» (به فتح لام) کمک میکند تا کاربرد صحیح آن در متون ادبی و جدول کلمات متقاطع بهدرستی درک شود. کلماتی مانند ریاکار، دورو و متظاهر نزدیکترین همپوشانی معنایی را با این اصطلاح دارند.