یعنی چه
واژه ممتلی یک صفت مشتق از زبان عربی است که در زبان فارسی به معنای پر، لبریز، سرشار و انباشته از چیزی به کار میرود. این کلمه در متون کهن و اصطلاحات پزشکی قدیم (طب سنتی) نیز کاربرد داشته و به حالت پر بودن معده یا رگها از غذا و اخلاط (حالت امتلاء) اشاره میکرده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «پر»، «لبریز» یا «انباشته»، واژه ۵ حرفی «ممتلی» به عنوان یک پاسخ دقیق و کلاسیک شناخته میشود.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم ممتلی در زبان انگلیسی، بسته به میزان پر بودن و نوع متن، از واژگانی نظیر Full یا Replete استفاده میشود.
به عربی
این واژه در اصل از زبان عربی وام گرفته شده است؛ در زبان عربی به صورت «مُمْتَلِئ» (اسم فاعل از باب افتعال از ریشه م-ل-أ) نوشته و تلفظ میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، رایجترین و دقیقترین معادل برای مفهوم ممتلی و پر بودن، واژه Dolu است.
به فارسی
برگردانها و معادلهای اصیل و روان فارسی برای این کلمه شامل واژههایی چون «پر»، «لبریز»، «لبالب»، «آکنده» و «سرشار» است که به خوبی مفهوم انباشتگی را منتقل میکنند.
نماد چیست
واژه ممتلی در ادبیات، عرفان، اسطورهشناسی یا نشانهشناسی دارای بار نمادین خاص یا استعاری ویژهای نیست و صرفاً به عنوان یک صفت توصیفی برای بیان حالتِ پر بودن یک ظرف، فضا یا جسم به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ممتلی
واژه «ممتلی» صفت ثقیل و ادبی از ریشه عربی «م-ل-أ» است که وارد زبان فارسی شده و در معنای پر، لبریز، آکنده و سرشار به کار میرود. این واژه از نظر ساختاری اسم فاعل از باب افتعال (امتلاء) است. با اینکه خود کلمه ممتلی در متن قرآن نیامده، اما همخانوادههای مشهور آن مانند «مَلَأَ» و «تَمْتَلِئَ» بارها در آیات الهی استفاده شدهاند.
علاوه بر کاربرد عمومی و ادبی در معنای انباشتگی، این کلمه در تاریخ پزشکی و طب سنتی نیز جایگاه ویژهای داشته است؛ پزشکان قدیم حالت سنگینی و پر بودن بیش از حد رگها یا معده از غذا و اخلاط چهارگانه را «امتلاء» مینامیدند و فرد مبتلا به این وضعیت را «ممتلی» خطاب میکردند.
در مجموع، این واژه امروزه بیشتر در متون رسمی، کهن و حل جدولهای کلمات متقاطع کاربرد دارد و کلماتی نظیر مملو، لبریز و تهی به ترتیب به عنوان مترادفها و متضادهای اصلی آن شناخته میشوند.