یعنی چه
مرض قند نام عامیانه و رایج بیماری دیابت ملیتوس (Diabetes mellitus) است. این عارضه یک اختلال متابولیک و طولانیمدت در بدن محسوب میشود که در آن، به دلیل کمبود تولید هورمون انسولین در پانکراس یا مقاومت سلولهای بدن در برابر آن، گلوکز (قند) موجود در خون نمیتواند وارد سلولها شود. در نتیجه، میزان قند خون به شدت افزایش مییابد و در موارد شدید، این قند اضافی از طریق ادرار دفع میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب اصطلاحی به صورت «مَ رَ ضِ قَ ند» (ma-raz-e qand) است که از دو واژهٔ مَرض (بیماری) و قَند تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح شش حرفی خودِ «مرض قند» است. طراحان جدول گاهی از واژههای جایگزین مانند «دیابت» یا «داءالسکری» نیز استفاده میکنند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه تخصصی و علمی این بیماری Diabetes mellitus نام دارد، اما در گفتگوی روزمره و عامیانه گاهی از اصطلاح Sugar disease نیز استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به این بیماری از ترکیب «داء السکری» یا به صورت خلاصه «السکری» استفاده میشود که دقیقاً به معنای بیماریِ مربوط به شکر و قند است.
نماد چیست
نماد جهانی این بیماری یک «دایره آبی» (Blue Circle) است که در سال ۲۰۰۷ توسط فدراسیون بینالمللی دیابت (IDF) طراحی و تصویب شد. شکل دایره در فرهنگهای مختلف نشاندهنده زندگی، سلامتی و اتحاد جهانی است و رنگ آبی آن، تجسم آسمان و رنگ رسمی پرچم سازمان ملل متحد است که نشان از همدلی جهانی برای آگاهیبخشی درباره این بیماری دارد.
جمعبندی و توضیح کامل مرض قند
مرض قند که در اصطلاح پزشکی به آن دیابت شیرین میگویند، یکی از شایعترین بیماریهای متابولیک در جهان است. این بیماری زمانی رخ میدهد که بدن قادر به تولید کافی هورمون انسولین نیست و یا سلولها نمیتوانند به درستی از انسولین موجود استفاده کنند؛ در نتیجه، گلوکز در خون تجمع یافته و به اندامهای مختلف آسیب میرساند.
این واژه از ترکیب «مرض» (با ریشه عربی به معنی ناخوشی) و «قند» (با ریشه کهن سانسکریت به معنی شکر) ساخته شده و یک کپی اصطلاحی از واژگان بیگانهای است که به شیرینی ادرار یا خون در این بیماری اشاره دارند. در متون طب سنتی ایران، علائم این بیماری با نامهایی چون «دولاب شیرین» یا توصیفاتی نظیر عطش مفرط و تکرر ادرار شناخته میشد.
امروزه با افزایش سطح آگاهی عمومی و وجود نمادهای بینالمللی مانند دایره آبی، تلاش میشود تا پیشگیری و کنترل این عارضه در جوامع مدرن با جدیت بیشتری دنبال شود، چرا که مدیریت آن نیازمند تغییر در سبک زندگی، تغذیه مناسب و گاهی مصرف دارو یا انسولین است.