یعنی چه
چرکها شکل جمع کلمه «چرک» است و به دو معنای عمده به کار میرود: نخست، آلودگی، شوخ و کثافتی که بر روی پوست بدن، جامه یا اشیاء مینشیند؛ دوم، ریم و ماده غلیظ و زرد یا سفیدی که حاوی گلبولهای سفید مرده و باکتریهاست و از محل زخم یا دمل عفونی خارج میشود.
تلفظ
این واژه با کسره حرف چ اول (چِـ) به صورت «چِرک» تلفظ میشود و علامت «ها» نشاندهنده جمع کلمه است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ پنج حرفی خودِ «چرک ها» است. همچنین کلماتی نظیر ریم، وسخ، آلودگی و پلشتی به عنوان مترادفهای آن کاربرد دارند.
به انگلیسی
بسته به بستر متن، برای چرک و عفونت زخم از واژه Pus و برای آلودگیهای ظاهری و محیطی از Dirt یا Filth استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به عفونت زخم از کلماتی مانند قیح و صدید بهره میبرند. در قرآن کریم نیز مفاهیمی چون «صدید» و «غسلین» به عنوان چرک و زردآب دوزخیان یاد شده است. برای آلودگیهای مادی نیز واژه وسخ رایج است.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و نمادشناسی فارسی، چرکها نماد تیرگی، دلبستگیهای دنیوی، کینه و گناهان باطنی هستند که آینه دل را تاریک میکنند و انسان باید با صیقل توبه و طهارت باطن، آنها را از جان خود بزداید. همچنین عبارتهایی مثل «چرک دست» برای مال دنیا یا «چرک دل» برای کینه به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل چرک ها
واژه چرکها به عنوان یک کلمه اصیل پارسی، در دو قلمرو کاملاً متمایزِ بهداشت جسمی و ادبیات عرفانی کاربرد دارد. از یک سو کنایه از آلودگیهای سطحی روی تن و لباس یا ریم و عفونت ناشی از جراحتهای بدنی است که نیاز به شستشو و درمان دارد؛ از سوی دیگر در متون کهن به عنوان نمادی برای ناپاکیهای درونی، گناهان و دلبستگیهای مادی به کار میرود که روح انسان را کدر میسازد.
بررسی ریشهشناختی نشان میدهد که این کلمه ریشهای هندواروپایی دارد و به معنای تاریکی و سیاهی پیوند خورده است. این واژه به قدری در فرهنگ منطقه تأثیرگذار بوده که به زبانهای همسایه نظیر ترکی و گرجی نیز وام داده شده است. در ترجمههای تفسیری قرآن کریم نیز هرگاه سخن از مایعات ناگوار جهنمی مانند صدید و غسلین به میان میآید، مفسران آن را به چرک و خونابه معنا میکنند تا شدت زشتی آن را به تصویر بکشند.