یعنی چه
مسامحهآمیز صفت نسبی است و به رفتاری اشاره دارد که در آن سختگیری، قاطعیت یا دقت کافی وجود ندارد. این واژه در بافتهای مختلف میتواند بار معنایی مثبتی مثل گذشت و مدارا داشته باشد، یا بار معنایی منفی مثل تنبلی، تعلل و کوتاهی در انجام دقیق وظایف را منتقل کند.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه به صورت مُسـامِـحَـه (با کسره م مابعد ح) آمیز است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «سهلانگارانه»، «توأم با مدارا و چشمپوشی» یا «رفتار غیرسختگیرانه» به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به لحن متن، اگر منظور آسانگیری مثبت باشد از Lenient یا Indulgent و اگر منظور بیدقتی و اهمال منفی باشد از Lax یا Negligent استفاده میشود.
به فارسی
برگردانهای خالص فارسی یا ترکیبات رایج آن شامل واژههایی چون سهلگیرانه، نرمخویانه، سستکارانه و همراه با گذشت یا تعلل است.
در قرآن
عین واژهٔ «مسامحه» یا «مسامحهآمیز» در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، اصول و مفاهیم همسو با آن مانند عفو، صَفْح (چشمپوشی)، مدارا با مردم و آسانگیری در احکام دین (سماحت) به وفور یافت میشود.
نماد چیست
در ابعاد مثبت، این واژه نماد انعطافپذیری، مدارای اجتماعی و روحیهٔ گذشت است. در ابعاد منفی و اداری، نمادی از سستانگاری، عدم قاطعیت در اجرای قانون و پشتگوش انداختن وظایف محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل مسامحه آمیز
واژه «مسامحهآمیز» ترکیبی از مصدر عربی مسامحه (از ریشه سمح به معنای بخشش و آسانگیری) و پسوند صفتساز فارسی «آمیز» است. این کلمه در زبان فارسی کاربردی دوگانه دارد؛ گاهی در لایههای اخلاقی و اجتماعی به نشانهٔ تساهل، سعهٔ صدر و رفتار توأم با مدارا استفاده میشود که باری مثبت دارد، و گاهی در بافتهای اداری، حقوقی یا انضباطی به معنای کوتاهی، اهمالکاری، سستانگاری و عدم رعایت دقیق ضوابط به کار میرود که لحنی انتقادی و منفی به همراه دارد.
در تبیین دقیقتر این واژه باید توجه داشت که برخلاف واژههایی مثل «قاطعانه» یا «سختگیرانه» که مرزبندی مشخصی دارند، رفتار مسامحهآمیز نشاندهندهٔ نوعی انعطاف یا شلکردن قواعد است. در لغتنامههای شاخص فارسی مانند دهخدا و معین نیز بر همین وجوهِ سهلگیری و چشمپوشی تأکید شده و معادلهای آن بر اساس لحن مکتوب، بین مدارا تا تعلل نوسان میکند.