یعنی چه
«منشآت قائممقام فراهانی» عنوان یک اثر ارزشمند ادبی و تاریخی شامل مکاتبات رسمی، نامههای دوستانه، عزلنامهها و فرمانهای حکومتی میرزا ابوالقاسم قائممقام فراهانی است. واژه «منشآت» جمع مُنشأ به معنی نوشتهها و رسائل است و این کتاب به دلیل سبک نگارش خاص خود، به عنوان یکی از مهمترین نمونههای تحول نثر فارسی و گرایش از تکلف به سادگی شناخته میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت به صورت «مُنْشَآتِ قایِمْ مَقامِ فَرَاهانِی» (monša'āte qā'em maqāme farāhānī) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این پرسش که به اثر معروف قائممقام فراهانی یا مجموعه نامههای دیوانی او اشاره دارد، دقیقاً عبارت «منشات قایم مقام فراهانی» با ۲۰ حرف (بدون احتساب همزه و فاصلهها در ساختار سنتی جدول) است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این اثر ادبی و تاریخی، بیشتر از واژه Epistles (به معنی رسائل و نامهها) یا Official correspondence (مکاتبات رسمی) استفاده میشود.
به فارسی
معادل واژگانی این عبارت در زبان فارسی امروزی، «کتاب نامهها و نوشتههای اداری و ادبی قائممقام فراهانی» است که در اصطلاح قدیم به آن منشآت یا دیوان رسائل میگفتند.
در قرآن
خودِ عنوان کتاب یعنی «منشآت قائممقام فراهانی» در قرآن وجود ندارد. با این حال، واژه همریشه آن یعنی «الْمُنْشَآتُ» (از ریشه ن-ش-أ) در آیه ۲۴ سوره الرحمن («وَلَهُ الْجَوَارِ الْمُنْشَآتُ فِي الْبَحْرِ كَالْأَعْلَامِ») به معنی کشتیهای پدیدآمده و برافراشته به کار رفته است.
نماد چیست
این کتاب در فرهنگ و ادبیات ایران، نماد بارز «گذار از نثر مصنوع و پیچیده دوران قاجار به نثر ساده، روان و کاربردی» است. همچنین این اثر به عنوان مظهر پیوند هوشمندانه سیاست، دیوانسالاری و بلاغت ادبی شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل منشات قایم مقام فراهانی
منشآت قائممقام فراهانی یکی از شاهکارهای بیبدیل نثر فارسی و مجموعهای گرانبها از نامهها، من those، عزلنامهها و فرمانهای حکومتی میرزا ابوالقاسم قائممقام فراهانی، صدر اعظم نامدار دوره قاجار است. این اثر ارزشمند تاریخی صرفاً یک کتاب اداری نیست، بلکه نقطه عطفی بزرگ در تاریخ تحول زبان و ادبیات فارسی به شمار میرود.
پیش از قائممقام، نثر دیوانی و منشیانه دوره قاجار دچار تکلف، مبالغه و پیچیدگیهای مفرط بود. او با نبوغ خود توانست نثری ساده، روان، مسجع و در عین حال فصیح و آهنگین خلق کند که بعدها راه را برای پیدایش نثر مدرن مطبوعاتی و داستانی در ایران هموار ساخت. به همین دلیل، منشآت او همواره در دانشگاهها و محافل ادبی به عنوان الگوی عالی فصاحت تدریس میشود.