یعنی چه
این ترکیب از دو صفت مترادف فارسی تشکیل شده و به معنای چیزی یا کسی است که ویژگیهای مطلوب و لازم را برای کاری دارد و کاملاً مطابق شأن، مقام یا وضعیت خود است.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت «در خوْر و شایِسته» است که واژه اول با واو مجهول/ساکن و واژه دوم با کسر شین خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این عبارت دقیقاً ۱۲ حرف دارد. بسته به تعداد حروف خواسته شده، مترادفهایی چون سزاوار، برازنده یا لایق نیز ممکن است پاسخ باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههای متعددی برای رساندن این مفهوم وجود دارد که بر اساس لحن متن و موقعیت انتخاب میشوند.
به فارسی
این واژه خود کاملاً فارسی اصیل است. از واژههای هممعنی و جایگزین آن در فارسی میتوان به بایسته، بسزا، شایان، لایق، صالِح و فراخور اشاره کرد.
در قرآن
ترکیب فارسی «در خور و شایسته» در متن عربی قرآن وجود ندارد، اما مفهوم تناسب و استحقاق در آیاتی مانند «جزاءً وفاقاً» (پاداشی سزاوار) و واژههایی نظیر «صالح» (شایسته) به وفور دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل در خور و شایسته
ترکیب «در خور و شایسته» یک صفت مرکبِ تأکیدی در زبان فارسی است که از کنار هم قرار گرفتن دو واژه هممعنی تشکیل شده است. این عبارت معمولاً برای تکریم، احترام یا تأکید بیشتر بر شایستگی فوقالعاده یک شخص، رفتار یا موقعیت به کار میرود و نشاندهنده توازن عمیق میان شأن و عملکرد است.
از نظر ریشهشناسی، هر دو واژه ریشه در زبان پهلوی (فارسی میانه) دارند. «درخور» از ترکیب (در + خور/خورد به معنای سهم و سزاواری) و «شایسته» از مصدر کهن «شایستن» به معنی توانستن و لایق بودن آمده است که اصالت و قدمت این مفهوم را در فرهنگ ایرانی نشان میدهد.