یعنی چه
شمرخوان یا شمرخوانی به بازیگر یا شبیهخوانی در هنر مذهبی تعزیه اشاره دارد که نقش شمر بن ذیالجوشن را بر عهده میگیرد. این شخص اشعار مربوط به نیروهای شر و اشقیا را با لحنی تند، پرخاشگرانه و حماسی که در اصطلاح تعزیه به آن «اُشتُلمخوانی» میگویند، قرائت میکند. این واژه یک اصطلاح کلاسیک و آیینی در هنرهای نمایشی سنتی ایران است.
تلفظ
این واژه از دو بخش «شِمْر» (واژهای با ریشه عربی) و «خوان» (بن مضارع از مصدر فارسی خواندن) تشکیل شده است و به صورت سرهم یا جدا (شمرخوان) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این کلمه در جدول، خود واژه «شمر خوان» با ۷ حرف است. همچنین واژههای «مخالفخوان» و «اشقیاخوان» نیز به عنوان اصطلاحات عامتر این نقش در جدولها کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل دقیقی که یک واژهای باشد برای آن وجود ندارد، اما برای توصیف آن از عبارات تشریحی مربوط به تئاتر آیینی استفاده میشود.
به عربی
در فرهنگ عربی و تئاترهای آیینی شیعی (مانند تعزیه در عراق و لبنان)، به این نقش ممثل دور الشمر یا به طور کلی ممثل الاشقیاء گفته میشود.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل و اصطلاحات تخصصی تعزیه، معادلها و کلمات هممعنی برای این واژه شامل «مخالفخوان» (در برابر موافقخوان) و «اشقیاخوان» (در برابر اولیاخوان) است.
نماد چیست
در درام مذهبی و فرهنگ عامه شیعی، شمرخوان نماد و مظهر ستمگری، قساوت قلب، خشونت و نیروهای تاریکی در واقعه کربلا است.
جمعبندی و توضیح کامل شمر خوان
واژه «شمرخوان» یک اصطلاح تخصصی، مذهبی و آیینی در هنر شبیهخوانی و تعزیه ایرانی است. این کلمه ترکیبی از «شمر» (اسم خاص) و «خوان» (از مصدر خواندن) بوده و به هنرمندی اشاره دارد که اجرای نقش شمر بن ذیالجوشن، یکی از اصلیترین چهرههای منفی واقعه کربلا را بر عهده میگیرد.
در سنت تعزیه، شمرخوانها اشعار خود را بر خلاف اولیاخوانها (که با آواز و نواهای موسیقی اصیل میخوانند) با صدای بلند، لحنی خشن و خطابی اجرا میکنند که به آن اشتلمخوانی میگویند. گاهی اوقات این اصطلاح به صورت عام برای کسانی که نقش دیگر اشقیا مانند ابنزیاد یا عمر سعد را بازی میکنند نیز به کار میرود، زیرا شمر شاخصترین نماد نیروهای شر در این درام مذهبی است.
این واژه در زبان معیار عمومی یا متون قرآنی کاربردی ندارد و کاملاً برآمده از فرهنگ هنری و سنتی ایران پس از شکلگیری آیینهای سوگواری عاشورا در دوران صفویه و قاجار است.