دینار یعنی چه؟ ریشه، مترادف و مفهوم کلمه دینار

یعنی چه

دینار در گذشته به مسکوک زر یا همان سکه طلا در جهان اسلام و ایران باستان گفته می‌شد. امروزه نیز این واژه به عنوان واحد پول رسمی چندین کشور جهان (مانند عراق، کویت، اردن، تونس) و همچنین مبنای قانونی بخشی از پول خرد ایران (یک‌صدم ریال) به کار می‌رود.

مترادف

در متون کهن فارسی و عربی، این واژه غالباً در کنار «درهم» (سکه نقره) به صورت ترکیب «دینار و درم» برای اشاره به مطلقِ دارایی، ثروت و پول نقد استفاده می‌شده است.

هم خانواده

در زبان عربی واژه «دنانیر» به عنوان جمع مکسر آن و «مدنر» به معنای شخص ثروتمند از این کلمه اشتقاق یافته‌اند. همچنین در زبان پهلوی این واژه به صورت «دِنار» (dēnār) وجود داشته است.

ریشه

ریشه نهایی دینار به واژه لاتین «دیناریوس» (Denarius) بازمی‌گردد که در روم باستان نام سکه‌ای نقره‌ای به معنای «ده‌تایی» (ریشه هندواروپایی -dekm به معنی ده) بود. این واژه معرب است و از طریق یونانی و پهلوی وارد عربی و سپس فارسی شده است. پندار برخی لغویان قدیمی که آن را ترکیب فارسی «دین + آر» می‌دانستند، از نظر علمی رد شده است.

جمله سازی

در جدول

در جدول‌های کلمات متقاطع، واژه «دینار» معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «واحد پول قدیمی»، «سکه طلا در قدیم» یا «واحد پول عراق و کویت» کاربرد دارد و دقیقاً ۵ حرف دارد.

در قرآن

واژه دینار دقیقاً یک‌بار در قرآن کریم در آیه ۷۵ سوره آل‌عمران آمده است: «...وَمِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدینارٍ لَا یُؤَدِّهِ إِلَیْکَ...» که در این بافت به معنای امانت‌داری مالی و کنایه از مال و پول (حتی به مقدار اندک) است.

نماد چیست

در ادبیات کهن، دینار نماد ثروت، مادیات و مسکوکات ارزشمند است. در دنیای امروز و بازارهای مالی بین‌المللی، نماد واحدی ندارد بلکه بر اساس استاندارد ایزو ۴۲۱۷ با سه حرف لاتین برای هر کشور مشخص می‌شود؛ مانند IQD برای دینار عراق و KWD برای دینار کویت. در متن‌های عربی نیز اختصار «د.ع» یا «د.ک» مرسوم است.