یعنی چه
این عبارت در منابع لغتنامه رسمی به عنوان مدخل واحد ثبت نشده است و دو کاربرد دارد: در بستر فقهی و حقوقی (اَجیرِ نَفسی) به معنی کسی است که جان، زمان و نیروی بدنی خود را در برابر مزد در اختیار دیگری قرار میدهد. در متون روایی و ادعیه (اُجِیرُ نَفسی...)، «اُجیرُ» فعل مضارع است و ترکیب معنای «خودم را پناه میدهم» دارد. همچنین در برخی متون اخلاقی به صورت توصیفی به معنای «مزدور و بندهٔ نفس و خواهشهای درونی» به کار رفته است.
تلفظ
در مباحث فقهی و حقوقی به صورت [اَ جِ رِ نَفْ سی] (تلفظ اصطلاح اجاره اشخاص) و در متون دینی و دعا به صورت [اُ جی رُ نَفْ سی] (فعل و مفعول عربی) خوانده میشود.
در جدول
کلمه مورد نظر در جدول دارای ۸ حرف است و بسته به طراح سوال میتواند اشاره به پناهجو یا کارگر فردی داشته باشد.
به انگلیسی
با توجه به جنبههای مختلف معنایی، معادلهای انگلیسی متفاوتی از جمله فرد اجیرشده یا پناهجو برای آن وجود دارد.
به عربی
ریشه این ترکیب کاملاً عربی است و در حقوق اسلامی با عنوان الاجیر الخاص شناخته میشود.
به فارسی
برگردانهای فارسی این ترکیب با توجه به کاربرد آن شامل خویشمزدور یا پیمانکار فردی (در فقه)، پناهبرنده به خدا (در ادعیه) و بندهٔ هوس یا نفسپرست (در اخلاق) است.
در قرآن
ترکیب عینی «اجیر نفسی» در قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال ریشههای آن به صورت جداگانه آمدهاند. به عنوان مثال، واژه استیجار (از ریشه اجر) در سوره قصص آیه ۲۶ در داستان حضرت موسی و شعیب به کار رفته است: «إِنَّ خَيْرَ مَنِ اسْتَأْجَرْتَ الْقَوِيُّ الْأَمِينُ». همچنین مفهوم نهی کردن نفس از خواهشها نیز در آیه ۴۰ سوره نازعات بیان شده است.
جمعبندی و توضیح کامل اجیر نفسی
عبارت «اجیر نفسی» یک اصطلاح واحد و مستقل در لغتنامههای شاخص فارسی مانند دهخدا و معین نیست، بلکه ترکیبی است که با توجه به بستر متن و نوع تلفظ، معانی کاملاً متمایزی پیدا میکند. در علم فقه و حقوق، این اصطلاح به «اجاره اشخاص» مربوط میشود و به فردی اشاره دارد که نیروی بدنی و منافع کار خود را در مدت معین در اعضای مزد به دیگری واگذار میکند.
از سوی دیگر، در ادعیه و متون روایی اسلامی، این عبارت به صورت «اُجیرُ نفسی» به کار میرود که در آن «اُجیرُ» فعل مضارع از باب افعال است و معنای پناه دادن میدهد؛ بنابراین در این حالت معنای عبارت «خود را به خدا میسپارم و در پناه او قرار میدهم» خواهد بود. در متون عرفانی و اخلاقی نیز گاه به صورت استعاری برای اشاره به انسانهای بندهٔ خواهشهای نفسانی استفاده میشود.