یعنی چه
امتیست (یا آمیتیست) نوعی کانی و کریستال کوارتز گرانبها به رنگ بنفش یا ارغوانی است. رنگ منحصربهفرد این سنگ به دلیل وجود ناخالصیهای آهن و تابشزدگی طبیعی در شبکه بلوری آن شکل میگیرد. این واژه ریشه در یونانی باستان دارد و به معنای «ضد مستی» است، چرا که در گذشته باور داشتند این گوهر مانع مستی میشود.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت «اَمِتیست» یا با بسامد بیشتر به صورت «آمیتیست» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، کلمه «امتیست» به عنوان پاسخ ۶ حرفی برای طراحانی است که به دنبال نوعی سنگ قیمتی بنفش، کوارتز ارغوانی یا سنگ ضد مستی هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این سنگ زینتی و قیمتی با واژه Amethyst شناخته میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی نیز این سنگ با نگارش و تلفظ بسیار مشابه یعنی Ametist به کار میرود.
به فارسی
در متون کهن فارسی و کتابهای جواهرشناسی قدیمی (مانند التفهیم ابوریحان بیرونی) از این سنگ با نامهای اصیل «جَمَست» یا «گَمَست» یاد شده است. همچنین معادلهای توصیفی مانند «یاقوت ارغوانی» یا «لعل بنفش» نیز در ادبیات فارسی برای آن رواج داشته است.
جمعبندی و توضیح کامل امتیست
امتیست که در زبان عامیانه بیشتر به صورت آمیتیست شناخته میشود، یکی از محبوبترین و زیباترین سنگهای نیمهقیمتی از خانواده بزرگ کوارتز است. این سنگ با رنگ بنفش و ارغوانی خیرهکنندهاش، از دیرباز در ساخت جواهرات، زیورآلات و اشیاء تزیینی کاربرد فراوانی داشته و ارزش آن به میزان شفافیت و عمق رنگ بنفش آن بستگی دارد.
ریشه این واژه به فرهنگ یونان باستان بازمیگردد؛ جایی که مردم اعتقاد داشتند همراه داشتن این سنگ یا نوشیدن در جامی از جنس آن، مانع از مستی مفرط میشود. در فرهنگهای مختلف، امتیست علاوه بر کاربرد تزیینی، نمادی از آرامش، صلح، هوشیاری و تعادل ذهنی به شمار میرود و در سنتهای گوهرشناسی مدرن نیز به عنوان سنگ متولدین ماه فوریه میلادی (بهمن و اسفند) معرفی میشود.
اگرچه در متون معاصر این کلمه به عنوان یک وامواژه شناخته میشود، اما در تاریخ علم و کانیشناسی ایران زمین، دانشمندانی چون ابوریحان بیرونی در کتب خود با نامهای اصیلی همچون جَمَست یا گَمَست به ویژگیها و اصالت این گوهر زیبای ارغوانی اشاره کردهاند.