یعنی چه
ذرهٔ پلانک (Planck particle) یک ذرهٔ فرضی و بنیادی در فیزیک نظری و کیهانشناسی است. تعریف دقیق علمی آن، یک سیاهچالهٔ میکروسکوپی و بسیار کوچک است که طول موج کامپتون آن با شعاع شوارتزشیلد آن برابر باشد. این ذره جرمی نسبتاً سنگین در مقیاس اتمی (نزدیک به جرم پلانک) دارد، اما ابعاد آن فوقالعاده ریز و در حد طول پلانک است و بلافاصله بر اثر تابش هاوکینگ ناپدید یا تبخیر میشود. این واژه مفهومی کلاسیک و پیشرفته در فیزیک کوانتوم و گرانش کوانتومی است.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت [ذَرْرِ یِ پِلانْکْ] است که از واژهٔ فارسی/عربی ذره و نام خاصِ آلمانی پلانک تشکیل شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات علمی، پاسخ این اصطلاح ۸ حرفی خودِ «ذره پلانک» است. همچنین عباراتی نظیر پلانکون یا سیاهچاله میکروسکوپی نیز به عنوان مفاهیم همارز آن شناخته میشوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این مفهوم Planck particle گفته میشود و در برخی متون تخصصی تر از واژه Planckon نیز استفاده میگردد.
به فارسی
این عبارت یک اصطلاح تخصصی ترجمهشده در فیزیک است. بخش اول آن یعنی «ذره» ریشه در زبان عربی (ذرّ به معنی موجود بسیار ریز) دارد و در فارسی استفاده میشود، و بخش دوم آن «پلانک» نام فیزیکدان مشهور آلمانی ماکس پلانک است.
نماد چیست
ذره پلانک دارای یک نماد رسمی و واحد مستقل در فیزیک نیست؛ اما در محاسبات و فرمولهای فیزیک نظری، ویژگیهای بنیادی آن را با نماد جرم پلانک $m_P$ یا طول پلانک $l_P$ مشخص کرده و اصطلاحاً آن را یک شیء در مقیاس پلانک مینامند.
جمعبندی و توضیح کامل ذره پلانک
ذره پلانک یک مفهوم کاملاً فرضی و نظری در مرز میان مکانیک کوانتومی و نسبیت عام است. این ذره به عنوان کوچکترین سیاهچاله ممکن تصویر میشود که چگالی فوقالعاده بالا و ابعادی مینیاتوری دارد. به دلیل ویژگیهای خاصش، این ذره پایدار نبوده و بلافاصله پس از تشکیل، به دلیل تابش هاوکینگ تبخیر شده و از بین میرود.
نامگذاری این مفهوم به پاس خدمات ماکس پلانک، پدر فیزیک کوانتوم انجام شده است. اگرچه این اصطلاح در متون کهن یا قرآنی وجود ندارد، اما کلمه «ذره» در ادبیات و قرآن به معنای کوچکترین واحد قابل تصور به کار رفته که امروزه در فیزیک مدرن با مفاهیمی چون مقیاس پلانک بازتعریف میشود.