یعنی چه
واژه قاعدون جمع مذکر سالم از کلمه «قاعد» و ریشه «قعد» است. این کلمه در لغت به معنای کسانی است که در جایی نشستهاند و از حرکت ایستادهاند. در اصطلاح مذهبی و تاریخی، به افرادی اشاره دارد که به دلایل مختلف (از جمله عافیتطلبی یا تنبلی) از همراهی در فعالیتهای جمعی، بهویژه جهاد و دفاع، سر باز زده و در خانههای خود ماندهاند.
تلفظ
این واژه به صورت فتحة قاف و الف کشیده، کسره عین، ضمه دال و واو کشیده تلفظ میشود: [قاعِـدون / qāʿidūn].
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه «قاعدون» به عنوان پاسخ برای راهنماهایی همچون «نشستگان»، «خانهنشینان» یا «تارکان جنگ» کاربرد دارد و دقیقاً دارای ۶ حرف است.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی متون قرآنی و اسلامی، برای انتقال معنای قاعدون از عباراتی استفاده میشود که مفهوم کنارهگیری از مبارزه و خانهنشینی را برسانند.
به عربی
در زبان عربی، القاعدون شکل جمعِ کلمه «قاعد» است و در بافتار زبانی به معنای افرادی است که از راه رفتن یا مشارکت در امر جدی خودداری کرده و ترجیح دادهاند در جای خود باقی بمانند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل نشستگان، خانهنشینان، بازماندگان از عمل، و متخلفان (در معنای نظامی و دینی آن یعنی کسانی که از دستور فرمانده سرپیچی کرده و نرفتهاند) است.
در قرآن
این واژه در قرآن کریم در بافتارهای سرزنشبار یا برای مقایسه درجات به کار رفته است. در آیه ۹۵ سوره نساء، تفاوت درجات میان «الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ» (مؤمنان خانهنشینِ بدون عذر) و مجاهدان مطرح شده است. همچنین در آیه ۲۴ سوره مائده، بنیاسرائیل خطاب به حضرت موسی میگویند: «فَاذْهَبْ أَنْتَ وَرَبُّکَ فَقَاتِلَا إِنَّا هَاهُنَا قَاعِدُونَ» یعنی تو و پروردگارت بروید و بجنگید، ما همینجا نشستهایم.
جمعبندی و توضیح کامل قاعدون
واژه «قاعدون» یک اصطلاح اصیل عربی و قرآنی است که از ریشه (ق ع د) به معنی نشستن گرفته شده و به صورت جمع مذکر سالم ساخته شده است. این کلمه در ادبیات دینی و متون کهن فارسی به افرادی اطلاق میشود که از همراهی در کارهای بزرگ، حرکتهای جمعی و به ویژه جهاد سرباز زده و خانهنشینی را انتخاب کردهاند.
در فرهنگ سیاسی و اجتماعی، قاعدون به عنوان نمادی از عافیتطلبی، تنبلی، بیتفاوتی و شانه خالی کردن از مسئولیتهای خطیر اجتماعی شناخته میشود. در قرآن کریم نیز این واژه هم در مقام مقایسه ارزش مجاهدان با افراد بیتفاوت و هم در مقام نکوهش بهانهجوییهای قوم بنیاسرائیل به کار رفته است.