یعنی چه
واژه فخور یک صفت مشبهه یا صیغه مبالغه از ریشه عربی «فخر» است. این واژه به کسی اشاره دارد که محاسن، داراییها و ویژگیهای خود را به خاطر تکبر و خودنمایی برمیشمرد و به آنها مینازد. اگرچه در زبان عربی امروز این واژه گاهی به معنای مثبت «مفتخر یا سربلند» به کار میرود، اما در بافت مذهبی، قرآنی و متون کلاسیک فارسی بار معنایی کاملاً منفی دارد و نمایانگر فخرفروشیِ ناشی از تکبر است.
مترادف
واژههایی که به مفاهیمی چون کبر، خودپسندی و تظاهر به برتری اشاره دارند، هممعنی کلمه فخور به شمار میروند.
متضاد
کلماتی که بیانگر شکستگی نفسی، فروتنی و دوری از خودنمایی و بزرگبینی هستند، در نقطه مقابل این واژه قرار میگیرند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت فَخور (Fakhoor) تلفظ میشود که حرف فاء دارای فتحه و حرف خاء دارای ضمه کشیده است.
در جدول
در حل جدول کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «بسیار فخرکننده»، «نازنده» یا «خودستا»، واژه چهار حرفی «فخور» مورد نظر است.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه بسته به بافت متن، مفاهیم تکبر درونی یا فخرفروشی زبانی و رفتاری را منتقل میکنند.
نماد چیست
واژه فخور نماد جانوری یا گیاهی خاصی در ادبیات رسمی ندارد؛ اما در ادبیات اخلاقی و دینی، این واژه نماد بارز غرور آشکار، خودنمایی زبانی و رفتارهای نکوهیدهای است که ضد تواضع و فروتنی ارزیابی میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل فخور
واژه فخور از ریشه سهحرفی و عربی «ف خ ر» (فخر) مشتق شده و به معنای بالیدن، نازیدن و به رخ کشیدن مال، جاه و ویژگیهای ظاهری است. این صفت دقیقاً ۴ بار در قرآن کریم (از جمله در سورههای نساء، لقمان، حدید و هود) به کار رفته است. در تمامی این آیات، خصلت فخرفروشی مایه نکوهش انسان و سدی برای رشد معنوی دانسته شده و خداوند صراحتاً بیزاری خود را از افراد دارای این صفت اعلام کرده است.
مفسران قرآن تفاوت ظریف و مهمی میان واژه «مُختال» و «فَخور» قائل میشوند که معمولاً در آیات در کنار یکدیگر میآیند؛ مختال به کسی گفته میشود که در ذهن، خیال و درون خود دچار تکبر و توهم بزرگبینی شده است، در حالی که فخور کسی است که این تکبر درونی را آشکار کرده، با زبان جاری میسازد و داشتههایش را به رخ مردم میکشد. به بیانی دیگر، فخور جلوه بیرونی و زبانیِ همان تکبر درونی است.
در ادبیات فارسی و متون مذهبی کلاسیک، این کلمه همواره با بار معنایی منفی برای هشدار دادن به انسانها درباره عواقب خودپسندی و تفاخر استفاده شده است، هرچند که در زبان عربی مدرن امروز گاهی صرفاً در معنای مثبت «مفتخر و سربلند» نیز به کار میرود.