یعنی چه
در لغتنامه دهخدا برای پالادیوم دو معنای مجزا ذکر شده است: نخست مفهوم اساطیری آن که به مجسمه چوبی و مقدس الهه پالاس آتنا در یونان باستان اشاره دارد که مایه حفاظت از شهر تروا بود. دوم، معنای علمی آن به عنوان عنصری فلزی، سفیدرنگ و محکم با وزن مخصوص ۱۱٫۹ که در دمای بالا ذوب میشود.
تلفظ
این واژه به صورت پالادیوم (pālādiyom) تلفظ میشود و از طریق زبان فرانسوی به فارسی راه یافته است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این مدخل بر اساس تعداد حروف درخواستی میتواند پالادیوم در دهخدا، پالادیم یا پالاس باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای هر دو مفهوم اساطیری و شیمیایی از واژه Palladium استفاده میشود که ریشه در واژه یونانی Palladion دارد.
به فارسی
معادلهای فارسی یا عبارات توضیحی آن در زبان فارسی شامل پالادیم، تندیس مقدس آتنا و فلز نقرهفام است.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ اساطیری نماد نگهبانی، حفاظت و امنیت یک شهر یا دولتشهر است و در علم شیمی به عنوان نماد عنصر پالادیوم با علامت Pd شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل پالادیوم در دهخدا
واژه پالادیوم در لغتنامه دهخدا ساختاری دوگانه دارد که سیر تحول یک واژه از اساطیر باستان تا علم مدرن را نشان میدهد. در بخش نخست، دهخدا به ریشههای اساطیری یونان اشاره میکند؛ جایی که پالادیوم نام تندیسی چوبی و مقدس از الهه پالاس آتنا بود. باور عمومی بر این بود که تا زمان وجود این مجسمه در شهر تروا، هیچ دشمنی توانایی نابودی شهر را نخواهد داشت، اما با ربوده شدن آن توسط اولیس و دیومد، زمینه سقوط تروا فراهم شد.
در بخش دوم و نگاه علمی، این واژه به عنوان یک مدخل فرنگی و علمی برای معرفی عنصر شیمیایی پالادیوم با عدد اتمی ۴۶ به کار رفته است. این فلز مقاوم و سفیدرنگ که قابلیت بالایی در جذب هیدروژن دارد، در قرن نوزدهم کشف شد و دانشمندان به افتخار سیارک پالاس (که خود نامش را از همان اسطوره یونانی گرفته بود)، نام این فلز را پالادیوم نهادند. بنابراین، دهخدا هر دو جنبه تاریخی-ادبی و علمی واژه را پوشش داده است.