یعنی چه
غواسق جمعِ واژه مؤنث «غاسقة» (از ریشه غسق) است. این واژه در لغت به معنی تاریکیهای متراکم، شبهای سخت تاریک یا موجودات پنهان در ظلمت است. علاوه بر معنی لغوی، غواسق یک اصطلاح بسیار مهم در حکمت اشراق (فلسفه سهروردی) است؛ شیخ اشراق اجسام مادی، مادیات و ذوات ظلمانی را که در ذات خود فاقد نور هستند، غواسق مینامد که در برابر انوار قرار میگیرند.
تلفظ
این کلمه به صورت فتح اول (غَ)، الف مدی (وا)، کسر سین (سِ) و سکون قاف (ق) یعنی غَواسِق تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه غواسق به عنوان پاسخ برای راهنماهای «تاریکیها»، «شبهای بسیار تاریک» یا «اجسام مادی در حکمت اشراق» به کار میرود و دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
برای معادلسازی لغوی از کلماتی چون Darknesses استفاده میشود و در ترجمه متون تخصصی فلسفه اشراق، عبارت Material bodies به کار میرود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در این زبان به عنوان جمع غاسقة در معنای تاریکیهای شب یا در متون فلسفی برای اشاره به مادیاتِ فاقد نور استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل «تاریکیها»، «سیاهیهای شب» و در متون حکمی «اجسام مادی» یا «هستیهای تاریک» است.
در قرآن
خودِ کلمه «غواسق» به صورت جمع در قرآن نیامده است؛ اما صورت مفرد مذکر آن یعنی «غاسِق» در آیه ۳ سوره فلق (وَمِنْ شَرِّ غَاسِقٍ إِذَا وَقَبَ) به معنی شب تاریک یا مهاجم تاریکی هنگام فرا رسیدن، دیده میشود. همچنین واژه «غَسَق» در آیه ۷۸ سوره اسراء به معنی ابتدای تاریکی شب به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل غواسق
واژه غواسق جمع کلمه غاسقة و از ریشه عربی «غسق» است که در اصل به معنای تاریکیهای شدید شب و ظلمت فراگیر است. اگرچه این صورتِ جمع در قرآن کریم نیامده، اما مفرد آن (غاسق) در سوره فلق به عنوان نمادی از شرور پنهان و خطرات ناشناخته شبانه مطرح شده است که انسان باید از آنها به خدا پناه ببرد.
علاوه بر کاربرد قرآنی و لغوی، غواسق جایگاه ویژهای در ادبیات فلسفی ایران دارد. شیخ شهابالدین سهروردی در حکمت اشراق، این کلمه را در برابر «انوار» قرار داده و از آن برای توصیف ذوات ظلمانی، اجسام و کل جهان ماده استفاده کرده است. در این دیدگاه، غواسق حجابهای مادی هستند که روح منور انسان برای رسیدن به نورالانوار باید از آنها متعالی شود.