یعنی چه
این عبارت یک اصطلاح و کنایه کهن در زبان و ادبیات فارسی است. در این تعبیر، واژه «آتش» مجازاً به معنای جنگ، خشم، ویرانی یا فتنه اجتماعی به کار رفته و «برانگیختن» به معنای تحریک کردن و به حرکت درآوردن است؛ بنابراین آتش از جایی برانگیختن یعنی ایجاد ناآرامی، بلوا و نابسانی در یک سرزمین یا مکان.
تلفظ
تلفظ این عبارت کنایی به صورت [آتَش اَز جا-یی بَ-ران-گیخ-تَن] است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول «اتش از جایی برانگیختن» است که بدون احتساب نیمفاصلهها دقیقاً ۱۸ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از اصطلاحات مشابهی که به معنای دامن زدن به آتش فتنه یا آشوبطلبی هستند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی این مفهوم با ترکیباتی نظیر إثارة الفتنة بیان میشود که قرابت استعاری بالایی با متن فارسی دارد.
به فارسی
معادلهای فارسی و واژگان جایگزین برای این اصطلاح شامل فتنهانگیزی، آشوبطلبی، جنگافروزی، شر به پا کردن و دامن زدن به اختلافات است.
جمعبندی و توضیح کامل اتش از جایی برانگیختن
اصطلاح کهن و کنایی «آتش از جایی برانگیختن» ریشه عمیقی در ادبیات کلاسیک فارسی دارد. شاهنامهی فردوسی و دیگر متون سترگ زبان فارسی از این تعبیر زیبای استعاری برای نشان دادن آغاز جنگها، حسادتها و آشوبهای ویرانگر استفاده کردهاند. در این تصویرسازی ادبی، ناآرامی و فتنه به دلیل خاصیت سوزانندگی، سرکشی و نابودکنندگی به آتش تشبیه شده است که ناگهان از نقطهای زبانه میکشد و همهچیز را خاکستر میکند.
این مفهوم کنایی هرچند عبارتی کاملاً فارسی است، اما از نظر تصویرسازی استعاری شباهت عجیبی با مفاهیم قرآنی دارد؛ چنانکه در آیه ۶۴ سوره مائده عبارت «کُلَّمَا أَوْقَدُوا نَارًا لِلْحَرْبِ...» به چشم میخورد که دقیقاً به روشن کردن آتش جنگ اشاره میکند. در نتیجه، این اصطلاح برای توصیف رفتار افرادی به کار میرود که با سخنچینی، تحریک یا اقدامات خود، ثبات و آرامش یک جمع یا جامعه را به هم میزنند.