یعنی چه
چشوم (یا چشُم) دانه گیاهی دارویی، کوچک به اندازه بهدانه، سیاهرنگ، لغزنده و براق است که در طب سنتی و به ویژه در میان روستاییان خراسان شناخته شده است. این دانه به دلیل خواص درمانیاش در مداوای امراض چشم و تقویت بینایی به این نام خوانده میشود. مصرف خوراکی آن به دلیل وجود ماده سمی چاکسین خطرناک است.
تلفظ
این واژه در اصطلاح عامیانه و طب سنتی بیشتر به صورت چُشُم (چُ شُ م) و در برخی گویشها چَشوم تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این مدخل به عنوان دانه گیاهی برای درمان چشم، خود واژه «چشوم» با ۴ حرف یا معادلهای آن مانند «چشمیزک» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این گیاه دارویی از نام علمی آن Cassia absus یا معادل عمومی Jasmeejak استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی معادل عامیانه و اصیلی برای این دانه گیاهی ثبت نشده است و متخصصان از همان نام علمی گیاهشناسی استفاده میکنند.
به فارسی
در زبان فارسی و متون کهن طب سنتی، این واژه با نامهای مترادفی چون چشمیزک، چشام، چشمک، چاکسو و تشمیزک شناخته میشود که همگی به کاربرد آن برای چشم اشاره دارند.
نماد چیست
این واژه نماد فرهنگی یا اسطورهای خاصی در ادبیات ندارد، اما در بستر طب سنتی، نمادی از درمانبخشی امراض چشم و بینایی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل چشوم
واژه چشوم (یا چشُم) یک واژه اصیل فارسی پهلوی است که وجه تسمیه آن به طور مستقیم با عضو چشم در ارتباط است. این کلمه در حقیقت نام یک دانه گیاهی دارویی، کوچک، سیاه و براق است که در طب سنتی برای درمان بیماریهای چشم و تقویت بینایی به صورت موضعی کاربرد داشته است.
گاهی به دلیل شباهت ظاهری و لفظی، چشوم با صورتهای گویشی یا اشتباهات نوشتاری کلمه «چشم» و «چشمانم» اشتباه گرفته میشود، اما در اصطلاح گیاهشناسی و طب سنتی (به ویژه در نواحی خراسان) یک مدخل مستقل به شمار میرود. لازم به ذکر است که دانه این گیاه حاوی ماده سمی چاکسین است و مصرف خوراکی خودسرانه آن عوارض شدیدی دارد.