زمانمندی یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل زمانمندی

واژه «زمانمندی» یک اصطلاح ساختگی و معاصر در زبان فارسی است که بیشتر در حوزه‌های فلسفه، پدیدارشناسی و علوم انسانی کاربرد دارد. این اصطلاح به کیفیت و حالتِ در زمان بودنِ موجودات و وابستگی ناگزیر پدیده‌های مادی به افق زمان اشاره می‌کند. در واقع هر چیزی که آغاز، جریان و پایانی در بستر زمان داشته باشد، واجد ویژگی زمانمندی است.

این کلمه اگرچه در لغت‌نامه‌های کهن مانند دهخدا به چشم نمی‌خورد، اما ساختاری کاملاً فارسی دارد؛ چرا که از واژه ریشه‌دار «زمان» به همراه پسوند دارندگی «-مند» و یای مصدری ترکیب شده است. مفهوم مقابل آن بی‌زمانی، فرزمانمندی یا جاودانگی است که از ویژگی‌های امور مجرد و ماورایی به شمار می‌رود.

در حوزه نمادشناسی، پدیده زمانمندی انسان و جهان مادی اغلب با ابزارهایی مثل ساعت شنی یا حرکت جریان آب رودخانه به تصویر کشیده می‌شود که بر ماهیت گذرا، فانی و محدود بودن همه‌چیز در این جهان تاکید دارند.