یعنی چه
عبارت «یار و اغیار» یک ترکیب ادبی و عرفانی در زبان فارسی است که بر پایه تقابل میان دو گروه ساخته شده است؛ «یار» به معنای دوست، محبوب، مونس و محرم اسرار است و «اغیار» (جمع غَیر) به معنای بیگانگان، غریبهها، رقیبان و نامحرمان است. در مجموع، این اصطلاح به کل افراد (اعم از دوست و بیگانه یا موافق و مخالف) اشاره دارد و در ادبیات عرفانی، نشاندهنده مرز میان اهل حق و دلبستگیهای دنیوی است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت «یار وُ اَغیار» یا «یار وَ اَغیار» (yār va aḡyār) است که در آن کلمه اغیار با فتحه روی همزه و سکون روی غین خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این عبارت با توجه به تعداد حروف تعیین میشود. واژه اصلی «یار و اغیار» دقیقاً ۹ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم این ترکیب ترکیبی ادبی، از عبارات متفاوتی با توجه به سیاق متن استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اگرچه کلمه «اغیار» خود ریشه عربی دارد و جمع مکسر «غَیر» است، اما این ترکیب به این شکل خاص بیشتر ساختاری فارسی-عرفانی دارد و معادلهای فوق معنای آن را میرسانند.
به فارسی
معادلهای خالص یا ترکیبات مترادف فارسی این واژه عبارتند از: خودی و بیگانه، آشنا و غریبه، محرم و نامحرم، دوست و دشمن، خویش و بیگانه.
جمعبندی و توضیح کامل یار و اغیار
ترکیب «یار و اغیار» یکی از دوگانههای پرکاربرد و عمیق در ادبیات عاشقانه و عرفانی فارسی است. این اصطلاح از دو بخش متضاد تشکیل شده است؛ «یار» که ریشهای اصیل و فارسی دارد و به معنای همراه و محرم راز است، در کنار «اغیار» که کلمهای عربی و جمعِ «غیر» است و به بیگانگان و نامحرمان اشاره میکند. قرارگیری این دو واژه در کنار هم، مفهومی شمولگرا را میسازد که تمام افرادِ پیرامون یک شخص یا یک جریان (اعم از موافق و مخالف یا دوست و غریبه) را در بر میگیرد.
در متون عرفانی و اشعار بزرگانی چون حافظ و مولانا، این اصطلاح معنایی فراتر از روابط عادی پیدا میکند. در این مکتوبات، «یار» نماد خداوند، حقیقت مطلق یا معشوق آسمانی است و «اغیار» نشاندهنده تعلقات دنیوی، هوا و هوس، رقیبان و هر آن چیزی است که سالک و رهرو را از توجه به حق بازمیدارد. از این رو، حفظ حریم یار و دوری گزیدن از اغیار، یکی از اصول کلیدی در سیر و سلوک ادبی و عرفانی به شمار میرود.