یعنی چه
تنهاخوار صفت مرکب فاعلی در زبان فارسی است و به کسی یاد میشود که از روی بخل، خسیس بودن یا انحصارطلبی، به تنهایی غذا یا مال خود را مصرف میکند و حاضر نیست آن را با دیگران شریک شود. در ادبیات و فرهنگ عامه، این واژه بار معنایی منفی دارد و به آدمهای خودخواه و دور از بخشش اشاره میکند.
تلفظ
این کلمه به صورت «تَنْها خوار» تلفظ میشود. باید توجه داشت که واژه «خوار» در این ترکیب از ریشه فعل «خوردن» (خورنده) است و با واژه «خوار» به معنی ذلیل و پست، ارتباطی ندارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «کسی که تنها غذا میخورد» یا «آدم بخیل و خودخواه در مال» کاربرد دارد که نسخه اصلی آن ۸ حرفی است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به موقعیت، برای اشاره به عمل تنهایی غذا خوردن از Solitary eater و برای اشاره به خصلت اخلاقی بخل و انحصارطلبی آن از واژههایی مانند Selfish یا Greedy استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاح ترکیبی مستقلی دقیقاً معادل تنهاخوار وجود ندارد، اما به صورت توصیفی عبارت «آکل وحده» به کار میرود و از نظر استعاری با واژههایی مثل بخیل و شحیح قرابت دارد.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات کلاسیک فارسی، تنهاخوار نماد بارز خساست، انزوا و بیسهم کردن دیگران از نعمتهاست. جالب اینجاست که در اشعار کهن (مانند اشعار نظامی گنجوی)، «دریا» به عنوان نماد تنهاخواری معرفی شده است؛ چرا که دریا همه رودها و آبها را به درون خود میکشد اما چیزی از آب شیرین به بیرون پس نمیدهد.
جمعبندی و توضیح کامل تنها خوار
واژه «تنهاخوار» (یا شکل عامیانهتر آن «تنهاخور») یک ترکیب اصیل و کهن در زبان فارسی است که از ترکیب قید «تنها» و بن مضارع فعل خوردن ساخته شده است. این واژه در ظاهر به معنی کسی است که تنهایی غذا میخورد، اما در اصل یک اصطلاح اخلاقی و کنایی با بار منفی شدید است که به افراد بخیل، خسیس و انحصارطلب اشاره دارد؛ کسانی که حاضر نیستند نعمتها، موفقیتها یا اموال خود را با دیگران تقسیم کنند.
در متون کهن ادبی مانند بوستان سعدی و مخزنالاسرار نظامی، این صفت به شدت نکوهش شده و در مقابل مفاهیمی مثل سخاوت، سفرهداری و جوانمردی قرار گرفته است. اگرچه این واژه در قرآن کریم به صورت مستقیم نیامده است، اما رذیلت اخلاقیِ بخل و منع دیگران از مایحتاج زندگی، کاملاً با مفاهیم مورد نکوهش در آیات قرآنی همخوانی دارد.
امروزه در زبان عامیانه، اصطلاح «تنهاخوری کردن» بیشتر در فضای اقتصادی، کاری یا حتی رفاقتها به معنی سودجویی یکجانبه، دور زدن شرکا و شریک نکردن دیگران در یک موقعیت خوب یا منفعت مالی به کار میرود.