یعنی چه
این دو واژه در لغتنامههای مرجع زبان فارسی و عربی (مانند دهخدا و لسانالعرب) ثبت نشدهاند و اصطلاحات خاصی هستند که در متون عرفانی و ذکرهای دستنویس اساتید سیر و سلوک به کار رفتهاند. عارفان آن را مبالغهای در طهارت مطلق ذات الهی و پاککنندگی قلب بندگان میدانند، در حالی که برخی علمای لغت آن را فاقد اصل و ریشه استاندارد عربی و اصطلاحاً «مهمل» قلمداد میکنند.
تلفظ
تلفظ این کلمات با فتح طاء و سکون یاء مشدد صورت میگیرد که ساختاری شبیه به وزنهای مبالغه (مانند دیهور و دیهار) را در ادبیات عرفانی تداعی میکند.
در جدول
در پاسخ به سوالات طراحان جدول یا مراجع لغوی، این عبارت دقیقاً ۱۱ حرف دارد. شایان ذکر است که برخی منابع واژهشناسی احتمال میدهند این عبارت تحریفشده یا صورت خطاکاری از واژه «طیّار» (به معنی پرنده یا خلبان) نیز باشد.
به انگلیسی
از آنجا که این واژه یک اصطلاح عرفانی خاص ناظر بر طهارت الهی است، در زبان انگلیسی با عبارات توصیفی مربوط به پاکی مطلق ترجمه میشود.
به عربی
در زبان عربی رسمی و فصیح، معادل دقیق معنایی آن «الطاهر المطهر» است؛ هرچند خودِ ترکیب «طیهور و طیهار» تنها در اصطلاح ادعیه غیرمشهور و متون سلوک شیعی کاربرد دارد.
به فارسی
برگردان دقیق مفهومی این عبارات به زبان فارسی برابر است با «ذات بسیار پاک و منزه» و «پاککننده درون و صفا بخش دل بندگان».
در قرآن
واژههای «طیهور» و «طیهار» مطلقاً در قرآن کریم به کار نرفتهاند، اما کلمات همخانواده آنها از ریشه (ط-ه-ر) مانند «طهور»، «مطهرون» و «یطهرکم» به وفور در آیات قرآنی دیده میشوند.
نماد چیست
در ادبیات سلوک و عرفان اسلامی، این دو کلمه نمادی از پاکسازی کامل روح از آلودگیهای مادی و گناهان هستند و به ویژه در اعمال و ذکرهای شبهای قدر (شب بیستوسوم ماه رمضان) برای جلب فیوضات آسمانی توصیه شدهاند.
جمعبندی و توضیح کامل طیهور و طیهار
عبارت «طیهور و طیهار» از اصطلاحات خاص و جنجالبرانگیز در حوزه عرفان اسلامی و ادعیه غیرمشهور است. این کلمات در لغتنامههای کلاسیک و رسمی زبان فارسی و عربی مانند دهخدا یا لسانالعرب جایگاهی ندارند و از منظر زبانشناسی رسمی، ریشه استاندارد عربی برای آنها تأیید نشده است؛ به همین دلیل برخی مراجع تقلید و علمای لغت آنها را کلماتی بدون ریشه (مهمل) میدانند که احتمالاً از تحریف کلماتی مانند «طیار» یا «طهور» شکل گرفتهاند.
در مقابل، اساتید بزرگ سیر و سلوک و عارفانی همچون میرزا علیآقا قاضی و علامه حسنزاده آملی این کلمات را دارای معنای عمیق باطنی و مبالغهای در صفات الهی میدانند. از دیدگاه عرفانی، این واژهها به معنای «بسیار پاک و بسیار پاککننده» بوده و نمادی از طهارت مطلق ذات خداوند و تطهیرکنندگی قلب بندگان در مسیر سلوک و شبهای قدر به شمار میروند.