یعنی چه
در اصطلاح کلامی و فلسفی، افعال الهی به کلیه آثار، آفریدهها، احکام و تدابیری اطلاق میشود که مستقیماً یا با واسطه اسباب و علل، به اراده و مشیت خداوند بازمیگردند؛ مانند آفرینش، روزی دادن، هدایت، زنده کردن و تدبیر کل هستی.
تلفظ
این ترکیب وصفی در زبان فارسی به صورت واژهآرایی روان کلامی و با کسر اضافه تلفظ میشود: [اَ فْ عا لِ اِ لا هی]
در جدول
در مسابقات شرح در متن و جداول کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً با راهنمای «کنشهای ربوبی» یا «کارهای منسوب به خدا» و در قالب پاسخ ۹ حرفی قرار میگیرد.
به انگلیسی
در متون الهیات غربی و فلسفه دین، برای اشاره به کنشها و کارکردهای خداوند از این اصطلاحات استفاده میشود.
به عربی
ترکیب اصلی واژه در زبان عربی که در کلام اسلامی برای تبیین توحید افعالی به کار میرود.
به فارسی
برگردان سره یا معادلهای روان فارسی این اصطلاح شامل کارهای خداوند، کردارهای ایزدی، کنشهای ربوبی و آثار باریتعالی است.
در قرآن
خود عبارت «افعال الهی» به صورت یک ترکیب اسمی در متن قرآن نیامده است، اما مفاهیم و مصادیق آن مانند آفرینش (خلق)، روزی دادن (رزق) و تدبیر امور به طور گسترده ذکر شده است؛ از جمله در آیه ۲۳ سوره انبیاء: «لَا يُسْأَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْأَلُونَ» (او در برابر آنچه انجام میدهد بازخواست نمیشود، ولی آنان بازخواست میشوند).
جمعبندی و توضیح کامل افعال الهی
افعال الهی از کلیدیترین مباحث در کلام و الهیات اسلامی است که به بررسی و تبیین کارها و آثاری میپردازد که به اراده و فاعلیت مستقیم یا غیرمستقیم خداوند در جهان تکوین و تشریع منسوب است. این مفهوم رابطهای عمیق با مبحث «صفات فعلی» خدا و همچنین «توحید افعالی» دارد؛ به این معنا که در کل نظام هستی، هیچ فاعل مستقل و حقیقی جز ذات باریتعالی وجود ندارد و تمام رخدادها، حتی اگر از مسیر اسباب و علل طبیعی یا اراده انسان بگذزند، در نهایت به اذن و مشیت الهی تحقق مییابند.
برخلاف صفات ذاتی خداوند (مانند علم و قدرت) که عین ذات او هستند و پیش از خلق عالم نیز معنا داشتند، افعال الهی (مانند خلق کردن و روزی دادن) در رابطه با موجودات و مخلوقات معنا پیدا میکنند. کل جهان آفرینش، باران، بهار و زنده شدن طبیعت در فرهنگ اسلامی به عنوان تجلیگاهها و نشانههای عینی این افعال شناخته میشوند.