یعنی چه
این واژه بر اساس حرکتگذاری دو معنای اصلی دارد: «وِزْر» به معنی بار سنگین، مسئولیت گران و گناه است (چون گناه مانند باری بر دوش انسان سنگینی میکند). «وَزَر» نیز به معنای پناهگاه، مأمن و کوه بلند و استوار به کار میرود.
متضاد
برای واژه «وِزر» در معنای گناه، متضادهایی چون ثواب، طاعت و حسنه قرار دارد و در معنای بار سنگین، با واژههای خفت و سبکی تضاد معنایی دارد.
تلفظ
این کلمه به دو صورت تلفظ میشود: ۱. وِزْر (کسر واو و سکون زاء) در معنای بار و گناه. ۲. وَزَر (فتح واو و زاء) در معنای پناهگاه.
در جدول
در جدولهای متقاطع، کلمه سه حرفی «وزر» یا معادلهای آن مانند «بزه» و «پناهگاه» به عنوان پاسخ کاربرد دارند.
به انگلیسی
باید توجه داشت که برخی فرهنگها به اشتباه این واژه را با وزیر (Minister) خلط میکنند، اما معادلهای دقیق وِزر شامل واژگان مربوط به گناه و بار سنگین است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این کلمه بر حسب ریشه تلفظی، واژههای «بار»، «سنگینی»، «بزه» و «پناهگاه» هستند.
در قرآن
این واژه و مشتقاتش در قرآن به هر دو ریشه اشاره دارد؛ در معنای بار گناه در آیه «وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَىٰ» (هیچکس بار گناه دیگری را بر دوش نمیکشد) و آیه «وَوَضَعْنَا عَنکَ وِزْرَکَ»، در معنای پناهگاه در آیه «کَلَّا لَا وَزَرَ» (هرگز، هیچ پناهگاهی نیست) و در معنای یاور و کمککار در آیه «وَاجْعَل لِّی وَزِیرًا مِّنْ أَهْلِی» به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل وزر
واژه «وزر» از ریشههای اصیل عربی است که وارد زبان فارسی شده و بر اساس نوع حرکتگذاری، دو تجلی معنایی متمایز دارد. در حالت نخست (وِزْر) به مفهوم سنگینی، بار گران و بزه اشاره دارد که در ادبیات دینی و قرآنی به عنوان نمادی از بار اخلاقی و مسئولیت فردی اعمال انسان شناخته میشود. کلماتی مانند وزیر (تحملکننده بار حکومت) و اوزار نیز از همین ریشه مشتق شدهاند.
در حالت دوم (وَزَر)، این واژه معنایی کاملاً متفاوت یافته و به مفهوم پناهگاه، مأمن یا کوهی استوار که انسان به آن پناه میبرد به کار میرود. این کلمه در ساختار زبان فارسی و به ویژه در حل جدولهای کلمات متقاطع، به دلیل ساختار سه حرفی و معانی متعددش کاربرد فراوانی دارد.