یعنی چه
این عبارت دو کاربرد عمده دارد؛ در معنای کنایی و تمثیلی، به معنی تحریک کردن، برهم زدن آرامش موجود و ایجاد فتنه و واکنش است. در فرهنگ عامه و تاریخ، اشاره به آیین «کلوخاندازان» دارد که جشن و عیشوعشرت مردم در آخرین روزهای ماه شعبان برای پیشواز ماه رمضان بوده است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب به صورت کُلوخ (Kolukh) اَنداختَن (Andākhtan) است.
در جدول
در پاسخهای جدولی بسته به طراح، اصطلاح «کلوخ انداختن» ۱۱ حرف دارد. همچنین واژههای مرتبطی مانند «کلوخاندازان» یا «برغندان» نیز برای آیین قدیمی پیشواز رمضان به کار میروند.
به انگلیسی
برای معادل کنایی اصطلاح از عبارتهایی که به برهم زدن وضعیت و تحریک اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای معنای کنایی آن از اصطلاحات مربوط به ایجاد تنش و برای معنای واقعی از واژه مدر (کلوخ) استفاده میکنند.
نماد چیست
در ادبیات تمثیلی (مانند اشعار مولانا)، کلوخ انداختن تشنه در آب نماد فروریختن حجابهای نفسانی برای رسیدن به حقیقت است. در امثال و حکم و اشعار سعدی، نماد شروع یک تعرض یا دعوای کوچک است که پاسخ سختتری به همراه دارد (کلوخانداز را پاداش سنگ است).
جمعبندی و توضیح کامل کلوخ انداختن
اصطلاح «کلوخ انداختن» در زبان و ادبیات فارسی یک ترکیب کنایی و تمثیلی غنی است. ریشه واقعی این عبارت از پرتاب کردن تکههای گل خشکشده به درون آب آرام مایه میگیرد که باعث ایجاد موج و صدا میشود؛ به همین دلیل در پهنه اصطلاحات به معنی برانگیختن، تحریک، فتنهانگیزی و برهم زدن سکون و آرامش به کار میرود.
از سوی دیگر، این عبارت ریشه در یک سنت دیرینه و تاریخی ایرانی به نام «کلوخاندازان» دارد. در این آیین، مردم در آخرین روزهای ماه شعبان به تفریح، گشتوگذار و پرخوری میپرداختند تا خود را برای روزهداری و سختیهای ماه رمضان آماده کنند. بنابراین واژه هم بار معنایی اخلاقی-ادبی دارد و هم یادآور یک رسم فولکلور قدیمی است.