یعنی چه
لقمه در اصل به معنای مقدار کم و مشخصی از خوراک است که فرد به یکباره درون دهان میگذارد و میبلعد. در مفهوم عامتر و مجازی، این واژه به هرگونه قطعه، ذره یا تکه کوچک از یک کل (بهویژه خوراکیها) اشاره دارد.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت لُقمه (با ضمه روی حرف لام و سکون قاف) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، عبارت «لقمه یا تکه کوچک» دقیقاً به خود کنایه دارد یا پاسخهایی نظیر نواله، تکه و مضغه برای آن مد نظر است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگان متعددی بسته به حجم تکه غذا استفاده میشوند که مورسِله (Morsel) دقیقترین معادل برای تکه کوچک است.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و از ریشه «ل-ق-م» به معنی فروبردن غذا با دهان مشتق شده است.
به فارسی
معادلهای اصیل و جایگزین فارسی برای این مفهوم شامل واژههایی مانند نواله (به ویژه برای پرندگان و حیوانات یا لقمه بزرگ)، تکه، غذه و قطعه کوچک است.
جمعبندی و توضیح کامل لقمه یا تکه کوچک
واژه «لقمه» یا عبارت «لقمه یا تکه کوچک» در اصل ریشهای عربی دارد که وارد زبان فارسی شده و به معنای مقدار مشخصی از غذاست که انسان در یک نوبت به دهان میگذارد. این کلمه در ساختار معنایی زبان فارسی از مفهوم مادی خود فراتر رفته و کاربردهای استعاری فراوانی یافته است.
در فرهنگ و ادبیات عامه، لقمه نماد روزی، معیشت و تقدیر انسان است؛ به طوری که عباراتی مانند «لقمه حلال» به کسب روزی پاک و اصطلاح «لقمه بزرگتر از دهان برداشتن» به طمعورزی یا سنجش ناصحیح تواناییها اشاره دارد. این کلمه در متون قرآنی به صورت مستقیم نیامده، اما همخانواده فعلی آن در ماجرای بلعیده شدن حضرت یونس به کار رفته است.