یعنی چه
ارباب قلوب در اصطلاح عرفانی و صوفیانه به اولیای الهی، عارفان بزرگ و صاحبدلانی گفته میشود که به صفا و پاکی باطن رسیدهاند. این افراد به دلیل تکامل معنوی، بر احوال درونی خود تسلط دارند و میتوانند با محبت و معرفت بر دلهای دیگران اثر بگذارند.
تلفظ
این عبارت به صورت [اَربابِ قُلوب] خوانده میشود. هر دو واژه، جمع تکسیر عربی هستند که در زبان فارسی کاربرد ادبی و ترکیبی یافتهاند.
در جدول
در مسابقات و حل جدول، در پاسخ به کنایه از عارفان یا صاحبدلان، عبارت «ارباب قلوب» قرار میگیرد که دقیقاً از ۹ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
برای برگردان این اصطلاح عمیق عرفانی به زبان انگلیسی، از تعابیری استفاده میشود که نشاندهنده تسلط و هدایت معنوی بر قلوب باشد.
به فارسی
برابرهای اصیل و رایج این ترکیب در زبان فارسی شامل واژگانی چون صاحبدلان، اهل دل، ارباب صفا، اصحاب قلوب، پاکباطنان و اهل معرفت است.
در قرآن
عین عبارت «ارباب قلوب» در قرآن کریم نیامده است. واژه «ارباب» ۴ بار در قرآن (مانند آیه ۶۴ آلعمران) به معنی معبودان و سروران دروغین و واژه «قلوب» به فراوانی یاد شده است. مفاهیم نزدیکی چون «أولوا الألباب» (صاحبان عقل و دل) یا «قلب سلیم» در قرآن با این مفهوم همپوشانی دارند.
نماد چیست
در ادبیات رمزی و صوفیانه، ارباب قلوب نماد «آینه» (دلی پاک و صیقلخورده که تجلیگاه حق است) و «جام جهانبین» (دلی که اسرار غیب و ملکوت در آن هویدا میشود) به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل ارباب قلوب
ترکیب عربی-عرفانی «ارباب قلوب» از دو واژه «ارباب» (جمع رَب به معنی صاحب و سرور) و «قلوب» (جمع قلب به معنی دلها) تشکیل شده است. این اصطلاح کنایی در ادبیات تصوف، به عارفان واصل، اولیای الهی و خداترسانی اطلاق میشود که به تسلط بر احوال درونی خود و صفای باطن دست یافتهاند.
اگرچه این عبارت به طور مستقیم و ترکیبی در متن قرآن کریم ذکر نشده، اما ریشههای مفهومی آن عمیقاً با باورهای دینی گره خورده است. در متون ادبی، این افراد را با نمادهایی چون آینه یا جام جم توصیف میکنند که اسرار پنهان جهان و تجلی الهی در باطن پاک آنها پدیدار میشود.