یعنی چه
تلبیه در لغت به معنای اجابت کردن و پاسخ مثبت دادن به دعوت کسی است. در اصطلاح اسلامی و مناسک فقهی، به گفتن ذکرِ شریف «لَبَّیْکَ اللّٰهُمَّ لَبَّیْک...» در میقات و هنگام محرم شدن برای حج یا عمره گفته میشود که نشاندهنده آمادگی کامل بنده برای اطاعت از فرمان پروردگار است.
در جدول
در کلمات متقاطع و طراحان جدول، واژه «تلبیه» به عنوان پاسخ پنج حرفی برای راهنماهایی همچون «لبیک گفتن»، «شعار حج» یا «اجابت کردن دعوت» مورد استفاده قرار میگیرد.
به انگلیسی
در متون و مراجع انگلیسیزبان، این اصطلاح عبادی بیشتر به صورت فیدلیتی و آوانگاری شده یعنی Talbiyah یا Talbiah نوشته میشود و در متون توصیفی برای فهم مخاطب غیرمسلمان از عباراتی نظیر Recitation of Labbaik استفاده میگردد.
به عربی
این کلمه خود ریشه عربی دارد و مصدر باب تفعیل است. در زبان عربی به معنای پذیرا شدن، گردن نهادن به طاعت و پاسخ فوری دادن به یک فراخوان کاربرد دارد.
به فارسی
برگردانها و برابرهای دقیق فارسی برای این کلمه شامل واژههایی چون «پاسخگویی»، «لبیکگویی»، «پذیرش دعوت» و «فرمانبرداری» است که در متون ادبی و فقهی جایگزین آن میشوند.
در قرآن
عین واژه «تلبیه» یا عبارت «لبیک» در متن قرآن کریم نیامده است؛ با این حال، مفهوم و فلسفه وجودی آن به آیه ۲۷ سوره مبارکه حج اشاره دارد که خداوند به حضرت ابراهیم (ع) فرمان میدهد تا مردم را به حج فراخواند؛ تلبیه در واقع پاسخِ زائران به همان ندای الهی است.
نماد چیست
تلبیه در فرهنگ و آیین اسلامی، نماد و شعار اصلی توحید و نفی شرک است. این ذکر تجلی تسلیم بیقید و شرط در برابر آفریدگار، گام اول برای ترک علایق دنیوی، تجدید عهد بندگی و همنوایی و وحدت میان آحاد مسلمانان در کنگره جهانی حج به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تلبیه
واژه «تلبیه» ریشه در فرهنگ و ادبیات دینی اسلام دارد و به عملِ گفتن ذکر «لبیک» در مناسک حج و عمره اطلاق میشود. این کلمه در لغت به معنای پاسخ دادن و اجابت فوری دعوت است که زائر خانه خدا با بر زبان جاری کردن آن، آمادگی روحی و جسمی خود را برای انجام فرامین الهی و ورود به حالت احرام اعلام میدارد.
اگرچه این واژه به صورت رسمی و لفظی در آیات قرآن مجید ذکر نشده، اما از نظر مفهومی پیوندی ناگسستنی با ندای توحیدی حضرت ابراهیم (ع) برای دعوت مردم به حج دارد. تلبیه فراتر از یک شعار تشریفاتی، به عنوان نمادِ تسلیم مطلق، فروتنی، همبستگی میان مسلمانان و پیوند خالصانه میان بنده و معبود در میقات شناخته میشود.